مى‌شد، صدا مى‌كردند كه «الصَّلاةُ بالجَماعَة»، اجتماع مى‌كردند؛ آن گرفتارى را طرح مى‌كردند، اين صحبتها را مى‌كردند. مسجد، مركز اجتماع سياسى است. و از اين يك قدرى وسعتش زيادتر، مى‌شود نماز جمعه. در هر هفته همه مجتمع بشوند در يك جايى، به حسب اختلافات: اين شهر كوچكى است، به اندازه وسعت خودش. يك شهر بزرگى است مثل تهران، به اين ترتيبى كه هست، اين يك اجتماع بزرگتر در هر هفته. آن اجتماع كوچكها در هر روز چند دفعه؛ اين يك اجتماع بزرگ در هر هفته يك دفعه؛ با خطبه‌ها و با روشنگريها كه بايد خطيب، يك آدم روشن روشنگر باشد و مردم را به وظايف سياسى خودشان، به وظايف اجتماعى خودشان، به وظايف فرهنگى خودشان آشنا بكند. و اجتماعات در هر سال يك دفعه، يا براى دو تا عيد، دو اجتماع بزرگ، باز، و يك اجتماع همگانى براى همه مسلمين. اشخاصى كه مى‌توانند به مكه بروند، كسانى كه مستطيع هستند، به طور الزام كه بايد در اين مجتمع شركت كنند. و آن مجتمع هم يك مجتمع سياسى است. كه بايد اشخاصى كه از اطراف مى‌روند، از ممالك مختلف مى‌روند، مسائل ممالك را با هم طرح بكنند؛ مسائل مسلمين را طرح بكنند. و مع الأسف با اينكه اسلام اين اجتماعات را به رايگان تحت اختيار قرار داده- شما ملاحظه كنيد اگر امير حجاز بخواهد پانصد نفر آدم را در حجاز در غير مورد حج دعوت كند، چقدر خرج دارد؛ چقدر تشريفات دارد؛ چقدر زحمت دارد تا پانصد نفر جمع بشوند آنجا، خداى تبارك و تعالى بدون اينكه براى اشخاص، مثل دولتها زحمت زيادى داشته باشد، مردم را خودشان را وادار كرده كه مجتمع بشوند. آن هم چندين ميليون جمعيت، ميليونها جمعيت مجتمع بشوند- به رايگان اين را تحت اختيار ما قرار داده و ما هم بدون استفاده از دست مى‌دهيم. اين براى اين است كه از آن طرف تبليغات بسيار دامنه‌دار خارجيها و داخليهاىِ وابسته به خارجيها دامن‌زده به اينكه ديانت كارى به سياست ندارد. آنها براى خودشان! سياست را واگذاريد به امپراتور؛ و ديانت هم مال پاپ و افراد پاپ. در اينجا هم سياست را واگذاريد براى محمد رضا پهلوى؛ شما هم برويد مسأله را بگوييد و هر كارى هم اينها مى‌كنند كارى نداشته باشيد، قداست خودتان را حفظ كنيد! اين يك مسئله‌اى‌