آمده بود آگاهانه آمده بود، طرحريزى شده بود، برنامه داشت؛ همين طور خودبخود واقع نمى‌شد و هر جا را شما ملاحظه كنيد، اگر درست مطالعه بشود، انسان مى‌بيند كه يك برنامه خاصى است براى يك مقصد خاص. از اولى كه رضا شاه آمد، رضا خان آمد و آن كودتا را كرد- كه شايد شماها يادتان نباشد. اكثراً يادتان نيست، شايد بين شما كسى باشد يادش باشد، لكن من يادم هست و شاهد قضايا بودم- از اول، بتدريج البته، نه يكدفعه، آن وقتى كه آمد، ابتداءً شروع كرد همان مقدّس‌بازيها كه پسرش در مى‌آورد و سالوسى را آن هم شروع كرد. مثلًا در يك محرّمى من يادم است كه گفتند كه همه تكاياى تهران را اين رفته ديدن كرده، شركت كرده در عزا. و خودشان هم روضه داشتند و مسائل تبليغى و همه اينها را داشتند. تا كم كم وقتى مستقر شد، پايش محكم شد، آن وقت آن صورت ديگرش را نشان داد. تمام مجالس روضه و وعظ و خطابه را در تمام سطح ايران قَدَغَن كرد! در قم، مجلس اين طورى بود كه آقاى صدوقى‌ [١] يك مجلس داشتند قبل از اذان صبح شروع مى‌شد، اوايل اذان تمام بود، آن هم چند نفر. و احتمال مى‌دهم كه آن را هم آمدند جلويش را گرفتند. تمام چيزهايى كه مربوط به ديانت بود شروع كرد آنها را يكى يكى جلويش را گرفت. شروع كرد با شدت با روحانيت عمل كرد. به طورى كه من در مدرسه فيضيه آن وقت يك درسى مى‌گفتم، يك عده چند نفرى بودند، يك روز كه رفتم، يك نفر بود. اين شخص گفت كه اين آقايان همه فرار كردند رفتند به باغات.

طلبه‌هاى مدرسه هم قبل از آفتاب، آن طور كه مى‌گفتند، فرار مى‌كردند به باغات مى‌رفتند؛ و آخر شب آن وقتها مى‌آمدند. و بنا بر اين بود كه اين لباس به كلى خلع بشود. و آنها اين جبهه را در زمان او محكم جلوگيرى كردند.

وضعيت دانشگاهها در رژيم طاغوت‌

در دانشگاهها، كه بعدها هم باز در زمان اين بدتر از او شد، اين طور عمل نكردند كه يك جور با شيطنت بيشتر، و اخيراً هم در حوزه‌هاى ما باز با يك شيطنت ديگر. در

[١] آقاى محمد صدوقى يزدى (نماينده امام خمينى و امام جمعه يزد).