این بود شمّه‌ای از تعلیمات انبیا، و این گونه تعلیمات بود که آن عقاید شوم را ـ که مانند زنجیرهای سنگین بر دست و پا و گردن بشر پیچیده بود ـ نابود ساخت و در عوض، آزادی فکری که یکی از نعم بزرگ خدایی است به او داد.

اما مجاهدتها و مبارزه‌هایی که به وسیله رجال دین و مردان الهی صورت گرفته: تاریخ گواهی می‌دهد که مردان حقیقت و فضیلت بودند که در مقابل مقتدرترین جباران و ستمگران قد علم کردند، نبردهای سهمگین آغاز نمودند تا آنکه کاخ ظلم و استبداد آنها را ویران نمودند.

قرآن کریم اشاره به همین مطلب می‌فرماید: وَ کأینْ مِنْ نَبِی قاتَلَ مَعَهٌ رِبِّیونَ کثیرٌ فَما وَهَنوا لِما أصابَهُمْ فی سَبیلِ اللهِ وَ ما ضَعُفوا وَ مَا اسْتَکانوا وَ اللهُ یحِبُّ الصّابِرینَ[٢] یعنی چه بسیار از پیغمبران که گروهی از مردمان

خداپرست همراه آنها جنگیدند و در برابر هیچ مصیبتی سست نشدند و ضعیف نگشتند و اظهار عجز و ناتوانی نکردند، خداوند پایداران را دوست می‌دارد.

هنگامی که فرعون کوس «اَنـَا رَبُّکمُ الاْعْلی»[٣] می‌زد و گردنکشی را به نهایت رسانده بود، موسی بن عمران علیه‌السلام به امر خدا قیام کرد و تا بنی‌اسرائیل را نجات نداد و فرعون و فرعونیان را غرقه دریا نساخت، از پای ننشست.

ابراهیم علیه‌السلام به تنهایی در مقابل نمرودیان ایستادگی کرد و عقاید آنها را مورد تمسخر و استهزاء قرار داد و آنقدر استقامت به خرج

[١] . اسراء / ٧٠.

[٢] . آل‌عمران / ١٤٦.

[٣] . نازعات / ٢٤.