حکمتها و اندرزها ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٧ - توسعه فکر، پایه اول تربیت
همسر مهربانش را فراهم میکند. از ناحیه رفقا و معاشرین و دوستان نادان لطمهها به سعادت انسان میرسد که از ناحیه دشمنان خونخوار نمیرسد.
روی این مقدمه، برای پرورش اخلاقی لازم است اول افکار توسعه داده شود. پایه اول تربیت، تعلیم است. مردم در حال جهالت از هیچ چیز استفاده کامل نمیکنند حتی از دین. منشأ بسیاری از بیدینیها بیعلمی و آشنا نبودن به تعلیمات الهی است. قرآن کریم درباره کسانی که منکر قرآن بودند این طور میفرماید: بَلْ کذَّبوا بِما لَمْ یحیطوا بِعِلْمِهِ وَ لَمّا یأْتِهِمْ تَأْویلُهُ کذلِک کذَّبَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ[١] یعنی این گروه چیزی را منکر شدند و نسبت
جعل و افتراء به آن دادند که آن را بدرستی ندانسته و نفهمیدهاند و حقیقت آن چیز بر آنها کشف نشده. گذشتگان هم که منکر نبوت انبیا بودند روی همین جهت بوده، یعنی روی اصل نادانی و بیاطلاعی بوده. امروز پارهای از مردم روی بیاطلاعی از اصول و مبانی محکمِ مسئله خداشناسی، راه مادیت را میپیمایند و خیال میکنند دلیل اساسی و منطقی بر این موضوع نیست. البته این از آن جهت است که اطلاعاتشان در این مسئله منحصر بوده به آنچه از عوام الناس شنیده یا در کتب عامیانه خواندهاند، یا آن که ابزار فکری آنها وافی نبوده است ]تا[ حقیقت مطالبی که در کتب محققین الهیین مسطور است درک کنند. خداوند در قرآن کریم پس از خودش و فرشتگان، دانشمندان را گواه بر وحدانیت و یگانگی خودش میگیرد: شَهِدَ اللهُ أنَّهُ لا اِلهَ اِلّا هُوَ وَ الْمَلائِکةُ وَ اُولُوا الْعِلْمِ قائِمآ بِالْقِسْطِ[٢] .
آری، خداشناسی و معرفت ذات حق نیازمند به توسعه فکر است.
[١] . يونس / ٣٩.
[٢] . آلعمران / ١٨.