حکمتها و اندرزها ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٨ - حکومت عقل
حکومت عقل[١] *
حدیث معروفی است از پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم ]که[ در بسیاری از کتب حدیث و غیر حدیث نقل شده است، در اصول کافی هم این حدیث روایت شده؛ حاصل مضمونش این است: خداوند ملائکه و فرشتگان را آفرید و سرشت آنها را فقط از عقل و فهم و ادراک قرار داد. بهائم را آفرید و سرشت آنها را فقط از شهوات قرار داد. بشر را آفرید و سرشت او را ترکیبی از عقل و شهوت قرار داد. اگر کسی عقلش بر شهوات و هواهای نفسانی غالب شود، یعنی بتواند بر احساسات و خواهشهای نفسانیاش مسلط شود و آنها را ضبط کند و درست تحت اختیار و تدبیر قوّه عقلانی خودش قرار دهد و به طرز صحیح و معقولی از غرایز حیوانی خود استفاده نماید، آن شخص از فرشتگان برتر و بالاتر خواهد بود و اگر بعکس خواهشهای طبیعی را آزاد بگذارد و هوای نفسْ عقل و فکرش را استخدام نماید، آنگاه به جای آن که عقل و فکرش آنچه
[١] * ]تاريخ نگارش مقاله ٢٧ ربيعالثانی سال ١٣٧٢ قمری مطابق با ٢٤/١٠/ ١٣٣١شمسی است.[