حکمتها و اندرزها ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٠ - صبـر
به معنای ایستادگی و مقاومت است نه به معنای زبونی، زیرا معنای آن شعر ـ همان طوری که واضح است و هر کس که فیالجمله با عربیت آشنا باشد میفهمد ـ این است که من به تجربه چنین فهمیدهام... مفاد این شعر عینا مفاد احادیثی است که به رسول اکرم صلّی الله علیه و آله نسبت داده شده که فرمود: مَنْ طَلَبَ شَیئآ وَ جَدَّ وَجَدَ وَ مَنْ قَرَعَ بابآ وَ لَـجَّ وَلـَجَ یعنی هرکس که جوینده چیزی باشد و جدیت به خرج دهد عاقبت آن را مییابد و هر کسی که دری را بکوبد و پافشاری کند عاقبت آن در به رویش باز میشود. مولوی در شرح این حدیث است که میگوید :
سایه حق بر سر بنده بود عاقبت جوینده یابنده بود
گفت پیغمبر که چون کوبی دری عاقبت زان در برون آید سری
چون نشینی بر سر کوی کسی عاقبت بینی تو هم روی کسی
چون ز چاهی میکنی هر روز خاک عاقبت اندر رسی در آب پاک
آری، صبر در اسلام به معنای مقاومت است، مقاومت در سختی انجام وظیفه، مقاومت در برابر تحریکات داخلی نفسانی، مقاومت در برابر ناملایمات روزگار. در حدیث است که صبر بر سه قسم است: صبر بر طاعت، صبر بر معصیت و صبر بر مصیبت.
علی علیهالسلام در نهجالبلاغه میفرماید: «در آغاز اسلام عدد ما اندک بود و از لحاظ تجهیزات مادی خیلی ضعیف بودیم. در عین حال ما صبر را پیشه ساختیم و در مقابل جمعیت انبوه کفار سخت ایستادگی کردیم. خداوند چون این صبر و استقامت را از ما دید نصرت خویش را