علم از لحاظ حیات معنوی انسان، نور است و جهل ظلمت. انسان در پرتو نور همه جا را می‌بیند، اشیاء را تشخیص می‌دهد، راه را از چاه تمیز می‌دهد، اما در تاریکی همه چیز از نظر پنهان می‌شود، میدان برای وهم و خیال باز می‌گردد، خیالات در نظر به صورت اشباح مجسم می‌گردد. در ظلمت نادانی نیز حقایق امور و واقعیات مخفی می‌شود، نوبت افسانه می‌رسد، خیالات واهی به صورت عقاید خرافی و موهومات در جامعه منتشر می‌شود.

قرآن کریم می‌فرماید: أوَمَنْ کانَ مَیتآ فَأحْییناهُ وَ جَعَلْنا لَهُ نورآ یمْشی بِهِ فِی النّاسِ کمَنْ مَثَلُهُ فِی الظُّلُماتِ لَیسَ بِخارجٍ مِنْها[١] یعنی آیا کسی که از جنبه معنوی مرده بود و ما او را زنده گردانیدیم و برای او نوری قرار دادیم که با آن نور حرکت می‌کند، مانند کسی است که دائما در میان تاریکیهاست و هرگز بیرون نمی‌آید؟ در این که هیچ کس دشمن خودش نیست و هر فردی دوست خودش می‌باشد تردیدی نیست، زیرا که حبّ ذاتْ غریزی انسان است. هر کوششی که انسان می‌کند به سود خود و به منظور تحصیل سعادت می‌کند، نه برای زیان و بدبختی. بدبختی آنجاست که شخص برای خودش دوست نادان باشد. آن وقت است که به عنوان دوستی و به منظور رسیدن به سعادت، کارهایی به ضرر خودش انجام می‌دهد که حتی دشمن هم نمی‌پسندد :

دشمن به دشمن آن نپسندد که بی‌خرد با نفس خود کند به مراد و هوای خویش

انسان اگر بشنود یک نفر خودش را عمدا از بام پرت کرد یا در آتش

[١] . انعام / ١٢٢.