صحنه وجود انسان میدان نبرد و مبارزه دائم بین دو دسته قوای مختلف است که هر دسته سعی می‌کند زمام حکومت این کشور را به دست بگیرد و رقیب را تحت سیطره و تسلط خود قرار دهد.

این مطلب، یعنی تسلط عقلانی بر احساسات و خواهشهای نفس، همان است که در لسان دین «تقوا» نامیده شده. امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام در ضمن یک خطبه مفصل که در نهج‌البلاغه ضبط شده می‌فرماید: ألا وَ اِنَّ التَّقْوی مَطایا ذُلُلٌ حُمِلَ عَلَیها راکبُها... ألا وَ اِنَّ الْخَطایا خَیلٌ شُمُسٌ...[١] یعنی بدانید که تقوا مانند مرکب رام و راهواری است که صاحبش بر او سوار باشد، و بدانید که لغزشها و گناهان مانند اسبهای چموش و سرکشی است که اختیار را از کف صاحبشان ربوده و به هر طرف که خود میل دارند می‌روند.

قرآن کریم در سوره مریم می‌فرماید : وَ اِنْ مِنْکمْ اِلّا وارِدُها کانَ عَلی رَبِّک حَتْمآ مَقْضِیآ ثُمَّ نُنَجِّی الَّذینَ اتَّقَوْا یعنی هیچ فردی نیست مگر آنکه وارد دوزخ خواهد شد و این حکم از طرف خداوند قطعی و حتمی و تخلّف‌ناپذیر است؛ فقط کسانی از آن آتش فروزان نجات پیدا می‌کنند که با تقوا بوده‌اند، یعنی در دنیا خود را از آتش شعله‌ور و سوزان شهوات نفسانی بر کنار داشته‌اند. سپس می‌فرماید: وَ نَذَرُ الظّالِمینَ فیها جِثِیآ[٢] یعنی اما ظالمان و تجاوزکاران که در مقابل حریف هوا و هوس در دنیا به زانو در آمده‌اند و مغلوب گشته‌اند، همچنان در حالی که به زانو در آمده‌اند در دوزخ باقی خواهند ماند.

[١] . نهج‌البلاغه، خطبه ١٦ با اندكی اختلاف.

[٢] . مريم / ٧١.