حکمت‌ها و اندرزها ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٢ - مالکیت نفس و تسلط بر خویشتن

مالکیت نفس و تسلط بر خویشتن[١] *

اهل تحقیق و نظر وقتی که می‌خواهند هدف نهایی تربیت و اخلاق را بیان کنند می‌گویند: هدف عالی و نهایی تربیت، مالکیت نفس و تسلط بر خویشتن است، و همچنین هنگامی که بزرگانِ بشر را توصیف و تمجید می‌کنند به این صفت می‌ستایند و این صفت را مقیاس و میزان عظمت و شخصیت و بزرگی افراد بشر معرفی می‌کنند. سنایی می‌گوید :

بر خود آن را که پادشاهی نیست بر دگر کس تو پادشه مشمار

قبل از این که وارد بیان فواید مالکیت نفس و تسلط بر خویشتن شویم، ببینیم اساسا مالکیت نفس و تسلط بر خویشتن یعنی چه؟ و اساسا این کلمه چه معنا می‌دهد؟ مالکیت و تسلط معمولا مستلزم دو طرف است: یکی آن کس که حاکم و قاهر و مسلط است، و یکی آن کس یا آن چیز که این شخص بر او حکومت و تسلط و حکمرانی دارد، مثل آن که انسانی حیوانی را تحت نفوذ اراده و قدرت خود قرار می‌دهد و یا آن که

[١] * ]تاريخ نگارش مقاله ١٢ ربيع‌الثانی سال ١٣٧٥ قمری مطابق با ٦/٩/١٣٣٤ شمسیاست.[