روح دین و حقیقت ایمان بود که در کمتر از نیم قرن جهانی را مسخّر کرد. خداوند از قرآن کریم تعبیر به «روح» می‌کند: وَ کذلِک أوْحَینا اِلَیک روحآ مِنْ أمْرِنا ما کنْتَ تَدری مَا الْکتابُ وَ لاَ الاْیمانُ[١] . یا أیهَا الَّذینَ امَنُوا اسْتَجیبوا لِلّهِ وَ لِلرَّسول اِذا دَعاکمْ لِما یحْییکمْ[٢] . راهنمایان حقیقی و نگهبانان حقیقی دین مبین اسلام آنهایی بوده و هستند که با علم خود و عمل و مجاهده و تقوای خود و با بیان و قلم خود روح دیانت را حفظ می‌کنند. علی علیه‌السلام در ضمن جمله‌های معروفی که به کمیل نخعی تلقین می‌کند می‌فرماید: اَللّهُمَّ بَلی لا تَخْلُو الْاَرْضُ مِنْ قائِمٍ لِلّهِ بِحُجَّةٍ اِمّا ظاهِرآ مَشْهورآ وَ اِمّا خائِفآ مَغْمورآ زمین خالی از حجت نیست، یا ظاهر و آشکار و یا خائف و پنهان. کار این حجج الهی این است که دلایل و آیات الهی را حفظ می‌کنند: بِهِمْ یحْفَظُ اللّهُ حُجَجَهُ وَ بَـیـناتِهِ اینها حافظ حجتها و دلایل الهی هستند، وَ یزْرَعونَها فی قُلوبِ أشْباهِهِمْ[٣] اینها بذر ایمان را در قلب کسانی که مستعدند می‌کارند.

خود علی علیه‌السلام و اولاد طاهرینش در صف اول و مقدم کسانی بودند که ناظر و حافظ روح دین بودند. نظری به سیره و روش آنها بیندازید و خدمات آنها را به عالم معنویات اسلام ببینید. خدماتی که شخص علی علیه‌السلام از راه بیان و خطابه و تعلیم شاگردان یا در مقام جواب سؤالات و حل مشکلات و یا از راه نشان دادن حقیقت اسلام با تقوا و عمل خویش انجام داد، فراموش نشدنی است و مانند خورشید در صفحات تاریخ می‌درخشد.

[١] . شوری / ٥٢.

[٢] . انفال / ٢٤.

[٣] . نهج‌البلاغه، حكمت ١٤٧.