فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٣ - اهليت حقوقى ، شناسايى سن بلوغ و تأثير آن در تكليف (١) شیخ حسن جواهرى

... سن تمييز ، هفت سالگى است و هركس به اين سن نرسيده باشد فاقد قدرت تمييز و فاقد اهليت بوده و همه تصرفات او باطل است». (٦)

وى در مورد عوامل مؤثر در تمييز مى‌گويد:

از آنجا كه ملاك اهليت، تمييز است پس همواره متأثر از سن و گاه متأثر از اتفاقاتى است كه ممكن است دخيل در تمييز باشد؛ مانند ديوانگى، سبك عقلى و غفلت» (٧).

نقد و بررسى:

بين تعريف ما از اهليت و آنچه به نقل از دكتر سنهورى آورده شد تفاوت آشكارى وجود دارد. بنابر تعريف مختار ، اهليت عبارت است از «كمال» كه با رفع نقص و قصورى محقق مى‌شود كه موجب منتفى شدن شايستگى انسان در تصرف در اموال مى‌شود. اين نقص و كاستى ها عبارت است از كودكى ، ديوانگى ، سبك عقلى و غفلت. در حالى كه دكتر سنهورى عقيده دارد اهليت، همان تمييز است و اين تمييز گاه كامل و گاه غير كامل بوده و تحت تأثير شرط «دائمى» سن قرار دارد و گاه ممكن است تحت تأثير شرايط «عارضى» مانند ديوانگى ، غفلت و سبك عقلى باشد.

در نتيجه اين اختلاف مبنا، بر اساس نظر دكتر سنهورى به محض رسيدن شخص به سن هفت سالگى(سن تمييز)، اهليت ناقص در او شكل مى‌گيرد، ولى به نظر ما از آنجا كه چنين شخصى به سن بلوغ نرسيده است فاقد كمال و در نتيجه فاقد اهليت است. از اين گذشته هيچ دليلى براى اينكه سن هفت سالگى را سن تمييز تمام افراد لحاظ كنيم وجود ندارد؛ چرا كه انسان‌ها در رسيدن به قوه فهم و تمييز بايكديگر متفاوتند.