فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٧ - نماز خوف در قرآن روح اللّه ملكيان
[روزى[ مىجويند و ديگرانى كه در راه خدا پيكار مىكنند»؛ چرا كه ضرب كننده در زمين را قسيم پيكارگر قرار داده و البته معلوم است كه پيكار مذكور در خود شهر مدينه نبوده است. پس حتماً مشتمل بر سير در زمين هم بوده است و اگر ضرب در زمين مغاير ضرب براى قتال نبود، مىفرمود : {وآخرون يضربون في الأرض يبتغون من فضل الله أو يقاتلون في سبيل الله } ؛و ديگرانى كه در زمين سير مىكنند، از كرم خدا [روزى [مىجويند يا در راه خدا پيكار مىكنند».
چه بسا از جمله {يَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ } برداشت شود كه ضرب كنندگان در زمين همان جويندگان فضل خداوند هستند و اين جمله توضيح جمله قبلى است؛ اگر چه اصل در قيود، احترازى بودن است.
دليل اين برداشت، اين است كه اين آيه در صدد بيان تخفيف در قرائت قرآن براى سه گروه از مسلمانها يعنى بيماران و ضرب كنندگان در زمين و پيكارگران در راه خدا است و معلوم است كه جويندگان فضل خداوند خصوصيتى ندارند تا خداوند در بين بقيه انواع ضرب كنندگان در زمين ، اين تخفيف را به اينان تخصيص دهد. پس اگر ضرب در زمين نوع ديگرى داشت، خداوند جويندگى فضل خدا را مخصوصاً ذكر نمىكرد . بنا بر اين جمله {يَبْتَغُونَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ } قيد توضيحى جمله {يَضْرِبُونَ فِي الأَرْضِ } است ، نه در عرض و مقابل مفهوم آن .
اما اين برداشت مردود است؛ زيرا به روشنى اين حكم تخفيفى، از آن رو جعل شده كه سه گروه مزبور در مشقت و ناراحتى به سر مىبردهاند. پس اين حكم داير مدار مشقتى است كه به سبب بيمارى و ضرب در زمين و پيكار، براى اينان وجود داشته است . از طرف ديگر، ضرب در زمين شامل هر سيرى در زمين مىشود، خواه زياد باشد، يا كم و در هر ضربى در زمين مشقت نيست و مثلاً اگر كسى از شهر خودش كمى بيرون مىرود، اين تخفيف ـ كه داير مدار مشقت است ـ شامل حال او نمىشود. از اين رو ، ضرب كنندگان در زمين مقيَّد به قيدى شده اند