اما در مورد حديث «عمد الصبي وخطأه واحد» ، روايت ديگرى وارد شده است كه اين حديث را مخصوص باب جنايات ارتكابى كودك معرفى مى‌كند. در موثقه اسحاق بن عمار از امام صادق(ع) از پدر بزرگوارشان امام باقر(ع) نقل شده است كه امام على(ع) فرمودند : «عمد كودكان خطا محسوب شده و بر عهده خويشاوندان نسبى(عاقله) است». (٢٧)با توجه به قرينه «يحمل على العاقلة» مشخص مى‌شود كه اين روايت مخصوص باب ديات است.

اشكال: بين دو روايت «عمد الصبى وخطأه واحد» و «عمد الصبيان خطأ يحمل على العاقلة» تنافى وجود ندارد كه با تقييد يكى به ديگرى بخواهيم رفع تنافى كنيم. هر دو روايت مثبت هستند و بر اساس قواعد اصولى دو روايت مثبت يكديگر را نفى نمى‌كنند و تخصيص نمى‌زنند.

پاسخ: همان گونه كه امام خمينى(ره) در كتاب البيع اشاره كرده‌اند (٢٨) احتمال دارد كه در زمان صدور روايات، در ارتكاز اذهان چنين بوده كه «عمد كودك را خطا شمردن» مخصوص باب جنايات است و اين ارتكاز، به حدى بوده كه موجب انصراف روايت به باب جنايات شده است. وجود ارتكاز و ذهنيت مخاطب در حكم قرينه متصل براى انصراف معناى روايت به باب جنايات و ديات است. سكوت راوى در مورد قرينه متصل، اين احتمال را كه روايت به قرينه ارتكاز مخاطبين مربوط به باب ديات است، نفى نمى‌كند؛ زيرا راوى در زمانى كه روايت را نقل مى‌كرد مطمئن بود كه مخاطبين متوجه هستند كه منظور وى در مورد جنايات است و با اين وجود نيازى به ذكر قرينه لفظى نبود. از طرف ديگر راوى به اين امر ملتفت نبود كه ممكن است در آينده مخاطبينى باشند كه اين قرينه براى آنان واضح نبوده و بايد بر آن

(٢٧) «عمد الصبيان خطأ يحمل على العاقلة»: وسائل الشيعة، ج١٩، باب ١١ از ابواب العاقلة ، ح ٣ .
(٢٨) كتاب البيع، ج٢ ، ص٢٦ .