فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٦ - اهليت حقوقى ، شناسايى سن بلوغ و تأثير آن در تكليف (١) شیخ حسن جواهرى
معاملى كودك در صورت اجازه سرپرست يا دادگاه آشكار مىگردد. (٢٢)تصرف استقلالى كودك، حتى اگر با اجازه سرپرست باشد، صحيح نيست؛ چرا كه كودك اهليت كامل براى تصرف در اموالش را ندارد.
حقوق موضوعه، شخصى را كه به سن ٢١ سال شمسى نرسيده باشد كودك مىشمرد و سن ١٨ سالگى را براى انجام معاملات كافى مىداند. به هر حال، باطل دانستن تصرفات كسى كه او را به عنوان كودك مىشناسيم با صحيح دانستن تصرفات معاملى كودكى كه با اجازه سرپرست در اموالش تصرف كرده است، منافات دارد؛ چرا كه معيار صحيح بودن تصرف معاملى كودك رسيدن به كمال است كه اين كمال با اجازه سرپرست حاصل نمىشود.
٥. اگر كودكى كارهايى را كه باعث مالكيت مىشود انجام دهد، آيا تصرف او صحيح است؟ مثلاً اگر زمين غير آباد(موات) را سنگ چينى يا آباد كند يا آب يا پرندهاى را حيازت كند، يا حيوانى را شكار كند، آيا تصرف او صحيح است و مالك مىشود؟
پاسخ آن است كه اين گونه تصرفات صحيح است و كودك مالك مىشود اگر چه اين تصرفات به طور مستقل از طرف كودك صادر شده است، ولى تصرف در اموالش نبوده تا باطل باشد. (٢٣)
اشكال: چنين تصرفاتى در صورتى صحيح است و موجب مالكيت مىشود كه «قصد» وجود داشته باشد در حالى كه بنا بر قاعده فقهى ،عمد كودك خطا محسوب مىشود.
(٢٢) الوسيط في شرح القانون المدني الجديد، ج١، ص٢٩٥-٢٩٧.
(٢٣) چنين تصرفاتى حقيقتا تصرف در مال محسوب نمىشود بلكه تصرف در چيزى است كه ماليت نداشته و با انجام عملى از طرف كودك ماليت پيدا كرده است. از طرفى اين موارد از مصاديق اهليت تمتع و دارا شدن است نه اهليت اعمال و اجراى حق.(مترجم)