حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٩٧ - پیآمدهای حکم وصیت از منظر قرآن و روایات

توان اصلاح و جلوگیری از وقوع فتنه را دارد، می‌تواند به تغییر و تبدیل چنین وصیتی اقدام کند و هیچ گناهی بر او در تغییر وصیتِ زیانبار نیست، بلکه اصلاح آن بر هر کس که بتواند، واجب کفایی است و غفران و رحمت الهی را برای او به دنبال دارد. از امام صادق‌٧ روایت شده است:

وقتی کسی وصیتی کند، جایز نیست وصی آن را تغییر دهد، بلکه باید
بر طبق آنچه وصیت شده عمل کند، مگر این‌که به غیر آنچه خدا امر
فرموده، وصیت کرده باشد و در وصیت خود، مرتکب گناه و ظلمی شده باشد
یا بیشتر از ثلث مال را وصیت نموده باشد که در این صورت، برای وصی جایز است که آن وصیت را به سوی حق برگرداند و اصلاح کند؛ مثلاً اگر کسی چند وارث دارد و تمامی اموالش را برای یکی از ورثه وصیت کند و دیگران را محروم سازد، در این‌جا وصی می‌تواند وصیت را تغییر داده و به حق برگرداند، زیرا خداوند فرموده است:‌ «جَنَفاً أَوْ إِثْماً». «جنف» میل به طرف‌ بعضى از ورثه و اعراض از بعضى دیگر است، و «اثم» عبارت از این است که دستور دهد با اموالش آتشکده‌ها را تعمیر کنند و یا شراب درست کنند، که در این‌جا نیز وصى می‌تواند به وصیت او عمل نکند.[٣١٤]

٩. احترام و تکریم صاحب مال

حکمِ وصیت، احترامی برای صاحب مال است و اشاره دارد بر این‌که ارادۀ وی پس از مرگ نیز نافذ و محترم است و مالکیت او دربارۀ قسمتی از دارایی‌هایش ادامه دارد و فرد می‌تواند مسیر مصرف آن‌ها را مشخص کند و از مال خود حتی بعد از وفات نیز بهره‌مند گردد؛ چنانچه رسول اکرم(ص) فرمودند:

إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى تَصَدَّقَ عَلَیْکُمْ عِنْدَ وَفَاتِکُمْ‌ بِثُلُثِ أَمْوَالِکُمْ زِیَادَةً فِی حَسَنَاتِکُمْ[٣١٥]؛

خداوند متعال، یک‌سومِ اموال شما را در هنگام وفاتتان به شما صدقه داده است، تا بدین وسیله بر اعمال نیک شما بیفزاید.

١٠. نظم در امور

همه‌چیز در عالم هستی، از آمد‌و‌شد شب و روز و حرکت کُرات آسمانی دارای


[٣١٤]. تفسیر القمی‌، ج١، ص‌٦٥.

[٣١٥]. سنن الدارقطنی، ج٤، ص٨٥.