بندگان است. شیطان پس از وسوسۀ بندگان به‌ سوی گناه، آن‌ها را بر انجام معصیت، دلیر می‌کند: «إِنْ هَمَمْنَا بِفَاحِشَةٍ شَجَّعَنَا عَلَیْهَا»[٥٢٠]؛ چو به کار زشت همت کنیم، ما را به آن دلیر می‌نماید.

طبق سخن امام سجاد٧، تشجیع شیطان پس از همت افراد به‌ سوی گناه است. انسان، نخست مغلوب وسوسه‌های شیطان یا شهوات نفسانی شده و به گناه قصد کرده و شیطان نیز او را دلیر می‌کند. گاه انسانی که به سوی گناهی سوق پیدا کرده و میل به آن دارد، نیازمند جرقه‌ای است که وارد آن معصیت گردد. ایجاد شجاعت، سببِ ورود انسان به معصیت و ماندن در آن است.

هوای نفس در جهت انحراف فکری نیز فعالیت‌هایی دارد که شیطان آن را نیز یاری می‌دهد، اما به ‌جهت شیوع بیشتر آن در عمل، در بخش «تلاش برای انحراف عملیِ انسان» ذکر گردیده است.

٣. ایجاد سستی در انجام عمل صالح

یکی از تلاش‌های شیطان برای انحراف عملیِ انسان، کم‌انگیزه کردن آن‌ها برای انجام عمل صالح است. در آیات قرآن کریم به انسان‌هایی اشاره شده که شیطان راه آن‌ها را سد کرده و به دنبال بازداریِ آن‌ها از اعمال نیکوست:

اتَّبِعُونِ هَاذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِیمٌ وَ لَا یَصُدَّنَّکُمُ الشَّیْطَانُ إِنَّهُ لَکمُ‌ْ عَدُوٌّ مُّبِین[٥٢١]؛

(خداوند متعال می‌فرماید:) از من پیروی کنید که این است راهِ راست! شیطان شما را از راه بازنگرداند، زیرا او دشمن آشکارِ شماست.

حضرت زین‌العابدین٧ نیز معتقد است، شیطان با وسوسۀ بندگان و مشغول
کردن آن‌ها به امور دنیوی، اعمال صالح را کم‌اهمیت جلوه داده و همتِ انجام آن را از انسان می‌گیرد: «وَ إِنْ هَمَمْنَا بِعَمَلٍ صَالِحٍ‌ ثَبَّطَنَا عَنْه»[٥٢٢]؛‌ چو به عمل صالح رو کنیم، ما را از آن بازمی‌دارد.

وقتی شیطان با تلاش خود، همت انسان را از انجام عمل صالح گرفت، رابطه‌اش

[٥٢٠]. صحیفۀ سجادیه، دعای ٢٥، ص‌١٢٢.

[٥٢١]. زخرف، آیۀ ٦٣.

.[٥١١]صحیفۀ سجادیه، دعای ٢٥، ص‌١٢٢.