گاه شیطان از راه خوب جلوه‌ دادن اعمال بد و سخت نشان دادن اعمال خوب، سعی بر انحراف فکریِ انسان از واقعیت اعمال دارد. شیطان پس از این انحراف عقیدتی، به ‌راحتی انسان‌ها را از مسیر طاعت دور کرده و به راه معصیت می‌کشاند. امام سجاد٧ می‌فرماید:

أَوْ أَنْ یَحْسُنَ عِنْدَنَا مَا حَسَّنَ لَنَا، أَوْ أَنْ یَثْقُلَ عَلَیْنَا مَا کَرَّهَ إِلَیْنَا[٤٩٢]؛

یا خوب دانستن چیزی که آن را در نظرمان نیکو جلوه داده، یا گران دانستن چیزی که نزد ما زشت نشان داده است.

امام در فقرۀ اول این دعا، زیباسازیِ معصیت را بیان کرده و در فقرۀ دوم به مشکل‌سازیِ طاعات اشاره کرده است. در آیات قرآن، جملۀ: «زَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطَانُ أَعْمَالَهُمْ»[٤٩٣] و موارد مشابه آن تکرار شده است که بر فعالیت گستردۀ شیطان در زمینۀ زیباسازیِ معصیت دلالت دارد. شیطان، شیرینیِ کاذب گناه را آن‌چنان خوش به انسان می‌چشاند که نتواند آن را ترک کند و در مقابل، دل‌نشینیِ طاعت و کار نیک را طوری مشکل نشان می‌دهد که در دلِ انسان، تلخ، مشکل، طاقت‌فرسا و نفرت‌انگیز به نظر برسد؛ برای مثال، انفاق به هم‌نوع از کارهای نیکی است که طبق آیات قرآن، شیطان با برجسته کردن فقر، آن را مشکل می‌نمایاند.[٤٩٤]

شیطان با استفاده از ضعف ایمانِ برخی انسان‌ها، در ادراک آن‌ها تصرف کرده و از قدرت طبیعیِ تشخیص‌شان می‌کاهد. در چنین شرایطی اگر قدرت ایمان با ابزارهایی چون توسل، دعا و... تقویت نشود، انسان به اسیری در دست شیطان تبدیل می‌گردد. این اسارت، بدترین نوع اسارت است، چرا‌که اسیر شیطان با انتخاب خود، چاه را برگزیده و در قعر آن فرو می‌رود؛ برای نمونه، کسانی که کیدِ شیطان بر آنان تأثیر می‌گذارد، بهترین کارها مثل ادای نماز را مشکل دانسته و از هر عبادتی شانه خالی

[٤٩٢]. همان، دعای ١٧، ص‌٨٦.

[٤٩٣]. انعام، آیۀ ٤٣؛ انفال، آیۀ ٤٨؛ نحل، آیۀ ٦٣؛ نمل، آیۀ ٢٤؛ عنکبوت، آیۀ ٣٨.

[٤٩٤]. بقره، آیۀ ٢٦٨.