بسیاری از انسان‌ها گناه را، از روی قصد دشمنی با خدا انجام نمی‌دهند، بلکه وهم و شهوت بر فطرت پاک آن‌ها غلبه پیدا کرده و باعث دوری از خدا و کم شدن قدرتشان شده است. شیطان نیز وهم و شهوت را کمک و انسان را دچار انحراف عملی می‌کند. آیات قرآن نیز تصریح دارند کسی که از یاد خدا دوری کرده، دچار شیطان‌زدگیِ همیشگی می‌گردد:

وَ مَن یَعْشُ عَن ذِکْرِ الرَّحْمَانِ نُقَیِّضْ لَهُ شَیْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِینٌ[٥١٦]؛

و هر‌ کس از یاد خدا روی‌گردان شود، شیطان را به سراغ او می‌فرستیم؛ پس همواره قرینِ اوست!

کتاب شریف صحیفه نیز شیطان را یاری‌کنندۀ هوای نفس، معرفی کرده است:

وَ أَعَانَهُ عَلَی ذَلِکَ عَدُوُّکَ‌ وَ عَدُوُّه[٥١٧]؛‌

دشمن تو و دشمن او (شیطان)، وی (هوای نفس) را در این زمینه (گناه)
کمک داد.

امام سجاد٧ پیروی از هوای نفس را علّت مخالفت با اوامر الهی و انجام نواهی دانسته‌ است. تنها دعوت شیطان، باعث انجام گناه نمی‌گردد؛ ابتدا میل به گناه از سوی انسان ایجاد شده و سپس شیطان او را وسوسه می‌کند.[٥١٨] نتیجه این‌که، انسان را به طور کامل از خدا دور کرده و زنگار غفلت را بیشتر می‌کند. در این فراز، تصریحی به لفظ شیطان نشده، اما آنچه از کلام بزرگان و شارحان صحیفه به دست می‌آید، منظور از «عدو»، شیطان است.[٥١٩]

دلیر نمودن هوای نفس بر انجام گناه، از مصادیق یاریِ هوای نفس و انحراف عملی

[٥١٦]. زخرف، آیۀ ٣٦ و نیز ر.ک: آل‌عمران، آیۀ ١٥٥.

[٥١٧]. صحیفۀ سجادیه، دعای ٤٧، ص‌٢٢١.

[٥١٨]. ر.ک: نجوای عارفانه، دعای ٤٧، بند ٦٩.

[٥١٩]. ر.ک: صحیفۀ سجادیه، ترجمۀ آیتی، ص‌٣٢٧ و صحیفۀ سجادیه، ترجمه و شرح فیض‌الإسلام، ص‌٣٤٢؛ ریاض السالکین، ج٧، ص‌١٥.