حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٥٧
مرحله پیریزی
میکند؛ در نخستین مرحله، انسان را بر انجام معصیت و گناه
تشویق کرده و در مرحلۀ دوم، انسان را وارد وادی شهوات کرده تا
او را به کلی از یاد
خدا غافل کند.
یکم. وسوسه برای انجام گناه
شیطان از راههای گوناگونی سعی دارد تا انسانها را بر انجام گناه تشویق و به سوی معصیت وسوسه کند. گاهی شیطان از تشویقِ تکیۀ بندگان به رحمت الهی، آنها را به انجام معصیت، تحریک میکند. خداوند در آیات قرآن، از تکیۀ انسانها به امیدهای شیطان و وعدۀ رحمت الهی برای انجام معصیت، نهی فرموده است:
یَأَیهَُّا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلَا تَغُرَّنَّکُمُ الحَْیَوةُ الدُّنْیَا وَ لَا یَغُرَّنَّکُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ، إِنَّ الشَّیْطَانَ لَکمُْ عَدُوٌّ فَاتخَِّذُوهُ عَدُوًّا إِنَّمَا یَدْعُواْ حِزْبَهُ لِیَکُونُواْ مِنْ أَصحَْابِ السَّعِیر[٥٠٩]؛
ای مردم! وعدۀ خداوند حقّ است. مبادا زندگی دنیا، شما را بفریبد و مبادا شیطان شما را فریب دهد و به (کرم) خدا مغرور سازد! البته شیطان، دشمن شماست؛ پس او را دشمن بدانید! او فقط حزبش را به این دعوت میکند که اهل آتش سوزان (جهنم) باشند!
با تفکر در نتیجۀ تکیۀ اشتباه به رحمت الهی و همچنین ایستادگی در برابر تنبلی، میتوان از این امور شیطانی خلاصی یافت. از دلایل اصلیِ تنبلی، احساس صلاحیت نداشتن، بیاعتمادی به خود و توانایی نداشتن است.[٥١٠] فکر کردن مداوم به پیآمدهای انتخابها، تصمیمگیریها و رفتارها، از بهترین راههایی است که با آن میتوان اولویتهای حقیقی را در کار و زندگی تعیین کرد.
وقتی انسان از انجام معصیت ترس نداشته و با
تنبلی و تکیۀ اشتباه به رحمت
الهی پا در حیطۀ گناه گذارد، شیطان نیز انسان را بر
انجام آن تشویق میکند. امام سجاد٧ نتیجۀ این فعالیت شیطان را، عمل
نکردنِ بندگان به اوامر الهی و انجام مناهیِ خداوند میداند:
هذَا مَقَام... وَ اسْتَحْوَذَ عَلَیْهِ الشَّیْطَانُ... وَ تَعَاطَی مَا نَهَیْتَ عَنْهُ تَغْرِیراً[٥١١]؛
[٥٠٩]. فاطر، آیۀ ٥.
[٥١٠]. ر.ک: اهمالکاری، ص٤١.
[٥١١]. صحیفۀ سجادیه، دعای ٣١، ص١٤٠.