آفرینش انسانِ نخستین و بحث‌های مربوط به آن، از جمله موضوعاتی است که در ادیان آسمانی مطرح شده و روایات اسلامی نیز بدان پرداخته‌اند، اما متأسفانه آمیختگیِ این متون با اسرائیلیات سبب شده است تا اصل ماجرا در لا‌به‌لای منابع کم‌رنگ گردد؛ بنابراین، نیازمند کاوشی جدی است تا با آسیب‌شناسی احادیث موجود، حقیقت آشکار گردد. از جمله مواردی که در این زمینه نیازمند پژوهش می‌باشد، چگونگیِ آفرینش حوا٣ است. اهمیت این موضوع بدان علت است که معنای ظاهری برخی روایات، نوعی تحقیر جنس زن را در بر دارد. بررسی منابع روایی فریقین نشان می‌دهد در این زمینه دو دسته روایت وجود دارد؛ احادیثی‌ که حاکی از خلق حوا٣ از دندۀ آدم‌٧ بوده و روایاتی که بر آفرینش حوا٣ از باقی‌ماندۀ گِل آدم٧ اشاره دارند. آسیب‌شناسیِ مصادر و بررسی وثوق سندی احادیث هر دو دسته نشان‌ می‌دهد در هر دو بخش، آسیب‌هایی بر روایات وارد است که نیازمند بررسی خواهد بود.

کلیدواژه‌ها: حوا٣‌، دنده، باقی‌ماندۀ گل، آسیب‌شناسی، مصادر، اسناد.

[١] استادیار دانشگاه تهران، پردیس فارابی قم ([email protected]).

[٢]* دانشجوی دکتری دانشگاه تهران، پردیس فارابی قم ([email protected]).