حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٣٦ - بررسی مصداق اهلبیت و مفهوم «اراده» در آیۀ تطهیر
بپذیرد، خود به خود با ولایت تکوینی هماهنگ میشود.
بنابراین، خداوند با ارادۀ
تشریعی به همه دستورِ انجام تکلیف میدهد؛ البته
بدون اینکه الزام در تحقق آن داشته باشد، بلکه تنها ارادۀ
هدایت و راهنمایی دارد[٤٥١]، اما از
ازل با علم احاطی که به همۀ موجودات دارد[٤٥٢] و به علت
امتحانهایی که از ایشان، هرچند در عالم ذرّ انجام داده است، میداند[٤٥٣] که اهلبیت: با بهرهگیری از
اختیار خود، به این دستورات عمل میکنند؛ حال «لیذهب عنکم»
را در حقّ آنها جاری کرد و لذا مانع میشود که پلیدیهای
ناخواسته به طرف اهلبیت: بروند؛ البته ارادۀ حق به انجام ندادن گناه نیست،
بلکه ایجاد فاصله است و دیگر به جبر در عمل، منجر نمیشود.
در ادامه فرمود: «وَ یُطَهِّرَکمُْ تَطْهِیرًا»؛ یعنی بر اساس شایستگیهای آنان که حتی اختیار خود را نیز به دست خدا سپردند و اختیار خود را منطبق با اختیار خدا میگیرند، خداوند در مرتبۀ نفس و اختیار آنها نیز افاضه میکند و آن به آن، طهارتِ آنها را حفظ میکند؛ البته نه اینکه تطهیر کند.
بنابراین، خداوند به صورت قطعی (ارادۀ تکوینی) از تطهیر اهلبیت و اذهاب رجس از آنها، البته با اراده و اختیار خودشان (ارادۀ تشریعی) خبر میدهد؛ به عبارت دیگر، خداوند از تطهیر اهلبیت: که با اختیار خودشان کسب کردهاند، خبر میدهد و این ارادۀ تشریعیِ اهلبیت را با ارادۀ تکوینی خود ضمانت میکند، تا از سویی، اختیار آنها ثابت شود و از سوی دیگر، تخلفناپذیر بودن این اراده نیز ثابت شود.
نتیجهگیری
«آیۀ تطهیر» از جملۀ اختلافبرانگیزترین آیات میان شیعه و اهلسنت است. شیعۀ امامیه به استناد روایات متواتر، که در منابع فریقین ذکر شده است، مصادیق اهلبیت را پنج تن آلعبا: میداند و معتقد است، تنها واقع شدن یک آیه به دنبال آیۀ دیگر، دلیلی بر وحدت سیاق و پیوند معنویِ بین آیات نیست، تا بتوان همسران حضرت
[٤٥١]. Gإِنَّا هَدَیْناهُ السَّبیلَ إِمَّا شاکِراً وَ إِمَّا کَفُورF؛ سوره انسان، آیه ٣.
[٤٥٢]. دربارۀ علم الهی ر.ک: مجموعه آثار، ج١، ص٤٣٤؛ الحکمة المتعالیة، ج٦، ص٢٦٩.
[٤٥٣]. همانگونه که برای حضرت زهرا٣ فرمودهاند: «السَّلَامُ عَلَیْکِ یَا مُمْتَحَنَةُ امْتَحَنَکِ اللهُ الَّذِی خَلَقَکِ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَک»؛ المزار (ابنمشهدی)، ص ٧٩.