حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٣٨ - واکاویِ فتوایی منسوب به شیخ مفید
حوزۀ معارف دین، تقویت دین به حساب میآید یا تضعیف آن؟ مگر دین در مطالب سترگ و استوار خود کم دارد که به این امور چنگ میزنیم؟!
منشأ شهرت داستان
جای تعجب است که با چنین اشکالاتی که
گزارش مورد بحث با آن روبهروست
و با وضوح باطل بودن آن، چگونه چنین شهرتی پیدا کرده است که گاه
اثبات
باطل بودن نسبت این داستان به شیخ مفید حتی برای
برخی دانشیان نیز سنگین و زمانبر است؟!
منشأ شهرت آن را میتوان در این امور جستوجو کرد:
الف) شاید عمده دلیل آن، جذابیت این داستان باشد، به طوری که مخاطب را از دقت در اصل مطلب و بررسی صحت و سقم آن بازمیدارد.
ب) دلیل دیگر، سادهانگاری در قبول بخشی از معارف دین، از سوی دینداران است. متأسفانه بعضی افراد در باورها و معارف دین، به افراط و تفریط دچارند و در قبول یا ردّ مطالبی که به عنوان معارف دین مطرح میشود و یا سکوت دربارۀ آنها در مواردی که پذیرش آن سخت است و دلیلی محکم نیز در ردّ آن در دست نیست، یا جانب تفریط را گرفته و هر مطلبی را میپذیرند و یا در ردّ آن به افراط کشیده شده و به محض آنکه مطلبی، کمترین ناسازگاری را با فهم و عقل آنها دارد، آن را مردود و جعلشده میپندارند.
ج) دلیل سوم، محوریت ارتباط عالمی بزرگ با امام زمان٤ در این داستان است که آن را جذابتر کرده و ذهن مخاطب را از دقت در اصل مطلب مصروف میدارد.
د) چهارمین دلیل اینکه، برخی متدینان چنین میپندارند که نقد اینگونه مطالب یا ردّ برخی از آنها، با دینداری در تعارض است، در حالی که این کار نه تنها به تعارض با دینداری نمیانجامد، بلکه میتواند به تقویت دین و معارف آن کمک کرده و پایههایی استوار و محکم از آن ارائه شود.
هـ) دلیل پنجم، توجه افراد متدین به امداد غیبیِ صورتگرفته در این داستان است. بحث کلی امدادهای غیبی صحیح به نظر میرسد؛ به این معنا که خداوند متعال، مؤمنان و پارسایان را با اموری غیرعادی یاری رسانده و یا راهنمایی میکند و نور هدایت پیش رویشان مینهد. باور به این اصل کلی، انسان را از دقت و تأمل در صحت و سقم