حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٤٥ - بخاری و ابوحنیفه، دو جریان متقابل

٤. محمد بن حبان

محمد بن حبان در کتاب المجروحین من المحدثین می‌نویسد:

ابوحنیفه، مرد جدلی و ظاهرالورع بود و حدیث، حرفۀ او نبود و ١٣٠ حدیث نقل کرده است که در ١٢٠ مورد از آن‌ها خطا کرده یا در سند آن‌ها دست برده و یا متن آن‌ها را عوض کرده است، بدون این‌که توجه داشته باشد. پس وقتی خطای او در حدیث بیشتر است، بهتر آن است که احتجاج به احادیث او ترک شود؛ از سوی دیگر، به اقوال او نمی‌توان احتجاج کرد، چون او به ارجاء دعوت می‌کرد و کسی که به بدعت دعوت کند، جایز نیست به سخنان او احتجاج شود.[١٠٥]

او در جای دیگر می‌گوید:

حسن بن ابی‌مالک از ابویوسف نقل می‌کند که می‌گفت: «اول من قال القرآن مخلوق ابوحنیفه.»٥

٥. ابراهیم بن طهمان

مبشر بن عبدالله بن رزم نیشابوری می‌گوید: «ابراهیم بن طهمان از عراق برایم نوشت: هرچه از قول من، از ابوحنیفه نقل کردید، محو کنید.»[١٠٦]

٦. احمد بن حنبل

زیاد بن ایوب می‌گوید: «از احمد بن حنبل دربارۀ روایت از ابو‌حنیفه و ابویوسف پرسیدم. گفت: روایتِ از آن‌ دو را، روا نمی‌بینم.»[١٠٧]

احمد بن حنبل:

قال ابی قال یزید بن زریع: ذاک ابوحنیفة لم‌یجد شیئاً یحتج به الّا بالجلد حدثنی ابی قال حدثنا مسکین قال حدثنا الاوزاعی قال سئل ابوحنیفة قال ابی لم‌یسمع الاوزاعی من ابی‌حنیفة شیئاً انما عابه به.[١٠٨]

عبدالله بن احمد بن حنبل می گوید پدرم احمد می گفت : یزید بن زریع می گفت ابو حنیفه غیر از گفتار جلد بن ایوب ( فرد ضعیفی در حدیث است) چیز دیگری


[١٠٥]. المجروحین، ج‌٣، ص٦٤-٦٥.

[١٠٦]. همان، ص٧١.

[١٠٧]. همان، ص٧١.

[١٠٨]. الملل و معرفة الرجال، ج‌٣، ص١٦٤.