هدف از این پژوهش، اثبات پایبندی رجالیان متقدم شیعه، به فرمایشات معصومان در «چگونگی توصیف راویان» است. به نظر می‌رسد که شیوه توثیق و تضعیف رجالیان متقدم، ریشه در چارچوبی دارد که معصومان به عنوان شرایط _ گاه شرط لازم و گاه شرط کمال _ برای راویان ترسیم کرده‌اند. این شرایطِ روایی، به صورت مستقل تا کنون مطرح نشده است. صداقت، ضبط، علم به جوانب موضوع و تشیع، چهار شرطی است که در روایات بدان اشاره شده است. نمود این شرایط را می‌توان در واژة «ثقه» در گفتار معصوم و به تبع ایشان در کتب رجالیان مشاهده کرد. در نگاه برخی از رجالیان متقدم «وثاقت» راوی نیز با نگاهی ویژه دنبال شده که می‌توان آن را نوعی «اعتماد درون مذهبی بر حدیث راوی» دانست که حتی شامل اعتماد به راوی ضعیف نیز در پاره‌ای از موارد می‌شود.

کلیدواژه‌ها: شرایط راوی، روایات توصیف راوی، شیوه جرح و تعدیل، رجالیان متقدم.

[١٧٧] استادیار دانشگاه قرآن و حدیث قم، گروه علوم حدیث (mahdigh٥٣@gmai.com).