حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٢٤ - بررسی مصداق اهلبیت و مفهوم «اراده» در آیۀ تطهیر

آمده است. اما این احتمال فقط دربارۀ ضمیر «یطهرکم» قابل طرح است، نه دربارۀ ضمیر «عنکم» که پیش از لفظ «اهل‌بیت» قرار گرفته است. دربارۀ ضمیر «یطهرکم» نیز با توجه به این‌که ضمیرهای مربوط به همسران پیامبر٦ در آغاز این آیه و نیز آیات قبل و بعد از آن، همه مؤنث هستند، با قواعد فصاحت و بلاغت سازگاری ندارد که فقط ضمیر «یطهرکم» به صورت جمع بیاید، بدون این‌که هیچ نکتۀ معنایی و محتوایی برای تغییر این ضمیر به نظر آید؛ در حالی که قرآن از حکیم صادر شده و اقتضای حکمت این است که محض تنوع لحاظ نشود، بلکه تفاوت معنایی نیز مدّ نظر باشد. بنابراین، آنچه در آیه شریفه سورۀ هود آمده و دربارۀ همسر حضرت ابراهیم٧، ضمیر جمع مذکر استعمال شده است، نمی‌تواند دلیل باشد بر این‌که مراد از اهل‌بیت در آیۀ تطهیر نیز همسران پیامبر٦ است.

٣. دسته‌بندی روایات مربوط به آیۀ تطهیر

احادیث نبوی در تبیین و شرح آیات قرآن، نقشی اساسی دارند[٣٩٤]، چراکه اصل آموزش معارف وحیانی، از رسالت‌های مهمّ پیامبر٦ شمرده شده است.[٣٩٥] رسول گرامى اسلام٦ به اذن الهى، این رسالت را پس از خود، به عترتِ پاک خویش سپرد و آنان را در کنار قرآن، مرجع علمى معرفى فرمود.[٣٩٦] بنابراین به هیچ وجه، بین قرآن و سنت ناسازگاری وجود ندارد و سنّت معتبر همواره مبیّن و مفسر قرآن خواهد بود؛ لذا هر تفسیری از آیات که با سنت مخالف باشد و هر برداشت از سنت که با نصّ صریح قرآن مخالف باشد، مورد پذیرش نیست.

با توجه به این مقدمه، شیعیان با تکیه بر بیش از هفتاد روایت[٣٩٧] که از طرق مختلف شیعه و سنی با سندهای صحیح و موثق تخریج کرده‌اند، اتفاق نظر دارند که مصداق آیۀ تطهیر، اصحاب کساء هستند.[٣٩٨]

میان اهل‌سنت در تعیین مصداق آیۀ تطهیر، اقوال متعددی وجود دارد، اما


[٣٩٤]. ر.ک: نحل، آیه ٤٤ .

[٣٩٥]. جمعه، آیه ٢.

[٣٩٦]. ر.ک: خصال، ج١، ص٦٦.

[٣٩٧]. ر.ک: المیزان، ج١٦، ص٣١١.

[٣٩٨]. از جمله: کلینى، صدوق، شیخ طوسى، طبرسی، بخاری، مسلم، احمد حنبل، ترمذى، طبری، سیوطی، حموینی، ابن‌جوزی و ابن‌کثیر.