حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨٧ - پیآمدهای حکم وصیت از منظر قرآن و روایات
قُرْبى وَ لا نَکْتُمُ شَهادَةَ اللَّهِ إِنَّا إِذاً لَمِنَ الْآثِمینَF[٢٨٢]؛
... و اگر به هنگام اداى شهادت، در صدق آنها شک کردید، آنها را بعد از نماز نگاه مىدارید تا سوگند یاد کنند که: ما حاضر نیستیم حق را به منافع مادى بفروشیم و به ناحق گواهى دهیم، هرچند دربارۀ خویشاوندان ما باشد، و شهادتِ الهى را کتمان نمىکنیم، که از گناهکاران خواهیم بود.
توجه به این نکته لازم است که شاهد گرفتن بر وصیت، شرط صحتِ وصیت نیست، بلکه حکمی ارشادی است[٢٨٣]؛ از این رو، اگر کسی هنگام وصیت شاهد نداشته باشد، وصیت او شرعاً باطل نیست.
٥. وفای به عهد
مسئله وفاى به عهد و پیمان، از اساسىترین شرایط زندگى دستهجمعى است و بدون آن، هیچگونه همکارى اجتماعى ممکن نیست و بشر با از دست دادن آن، زندگى اجتماعى و اثرات آن را به طور کلی از دست خواهد داد. قرآن کریم به وفاى به عهد امر کرده است: Gیا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ...F[٢٨٤]؛ اى کسانى که ایمان آوردهاید! به پیمانها (و قراردادها) وفا کنید.
«عقود» جمع عقد است و به هر گونه عهد و پیمان، «عقد» گفته میشود. با توجه به اینکه «العقود» جمعی است که الف و لام بر سرش آمده، مفید عموم است؛ یعنی آیۀ مزبور، مفهومی کاملاً وسیع داشته و بر وجوب وفا به تمام پیمانهایى که انسان با دیگری بسته است، دلالت دارد.
انسان در روابط اجتماعی خویش معاملات، معاهدات
و عقدهای متعددی
را با دیگران منعقد میکند، ولی از آنجا که زمان حیات
آدمیان در دنیا محدود
و متفاوت است و ممکن است اجل به فرد مسلمان، فرصت وفای به این پیمانها
را ندهد، باید در شریعت راهکارهایی پیشبینی
شده باشد که بعد از مرگ نیز فرد
بتواند به عهد و پیمانهای خود وفا کرده و به اتمام برساند.
یکی از پیآمدهای
تشریع حکم وصیت در اسلام این است که به فرد مسلمان این
امکان را میدهد
[٢٨٢]. مائده، آیۀ ١٠٦.
. [٢٧٦] تفسیر تسنیم، ج٢٤، ص١٤٦.
[٢٨٤]. مائده، آیۀ ١.