حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٨ - اعتبارسنجیِ مصادر و اسناد روایات اسلامی آفرینش حوا
آن افتاده باشد. اسناد زیر اینگونهاند:
_ روایت شمارۀ هجده، دارای ارسال کامل است.
_ روایت شمارۀ ٢٣ نیز در البرهان به صورت «بإسناده عن أبیه عن آبائه» آمده که دارای ارسال کامل است.
_ ظهور تعبیر «أبیجعفر٧» در اسناد روایت شمارۀ ٢٥[٥٠]، امام
باقر٧ است.
در پارهای از اسناد نیز با وجود قرینه، امام جواد٧ نیز از این تعبیر
اراده شده است،
ولی روایت «ابنمحبوب» از امام جواد٧ ثابتشده نیست؛ بنابراین به نظر میرسد در سند
روایت، قطعی رخ داده باشد و واسطه یا واسطههایی
میان «ابنمحبوب» و امام، افتاده باشند.
_ روایت بیستودوم در تفسیر العیاشی به صورت
«عن عبدالله بن سنان
عن ابیعبدالله٧»
آمده است، که سند تا «ابنسنان» متصل نیست و فاقد
اعتبار میگردد.
_ روایت شمارۀ ٢٤ با دو سند آمده است:
١. تفسیر البرهان آن را به صورت «عنه عن جعفر بن محمد:» آورده است و ارسال کامل دارد.
٢. مستدرک الوسائل به صورت «تحفة الإخوان للمولی الفاضل المولی سعید بن المزیدی عن أبیبصیر عن جعفر بن محمد٨»، روایت را آغاز کرده است.
_ روایات شانزدهم، هفدهم و بیستم، مرسل هستند.
د) روایات موقوف: حدیث موقوف آن است که از صحابی معصوم٧ نقل شود، بدون اینکه وی آن را به معصوم اسناد دهد.(مدیرشانهچی: ١٣٦٢، ص٧٩) دو روایت زیر اینگونهاند:
_ روایت شمارۀ پانزده را علامه مجلسی از کتاب الدر المنثور و از قول ابنعباس آورده است که با در نظر گرفتن ملاکهای شیعه، موقوف بوده و ضعیف است.
هـ) عدم توصیف راویان: برای برخی راویان در کتب رجال، توصیف یا تضعیفی دیده نمیشود که به اصطلاح «مهمل» نامیده میشود.[٥١]
[٥٠]. «قَالَ وَ حَدَّثَنِی أَبِی عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِیجَعْفَرٍ٧ قَالَ...»؛ تفسیر القمی، ج١، ص٤٥.
علم الحدیث و درایة الحدیث، ص٨٨.