مواردی که به وصیت برای بعد از مرگ مربوط می‌شود، عبارتند از: آیات ١٨٠، ١٨٢ و ٢٤٠ سورۀ بقره؛ ١١ و ١٢ سورۀ نساء و ١٠٦ سورۀ مائده. البته آیات: ١٨١ بقره، ٩ نساء و ٦ احزاب نیز با این‌که واژۀ «وصیت» در آن‌ها نیامده، اما به وصیت بعد از مرگ مربوط است. مهم‌ترین آیه‌ای که مفسران در رابطه با حکم وصیت به آن استناد کرده‌اند، آیۀ ١٨٠ سورۀ مبارکۀ «بقره» است.

پی‌آمد‌های اجتماعی حکم وصیت

هم‌گام با گسترش جوامع، روابط انسان‌ها نیز گسترش یافت و لازم بود به منظور تداوم این زندگی جمعی، افراد آن حقوق یکدیگر را محترم شمرده و اصل عدالت اجتماعی در کلیۀ روابط مراعات شود، به گونه‌ای که هر صاحب حقی به حقوق خود دست یابد. این روح اجتماعیِ حاکم بر دستورات اسلامی، در حکم وصیت نیز وجود داشته و پی‌آمدهایی را سبب می‌شود که در ادامه به این مسئله می‌پردازیم.

١. عدالت اجتماعی

خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید:

G کُتِبَ عَلَیْکُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَکُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَکَ خَیْراً الْوَصِیَّةُ لِلْوالِدَیْنِ وَ الْأَقْرَبینَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقینَF[٢٦٧]؛

بر شما نوشته شده: هنگامى که یکى از شما را مرگ فرا رسد، اگر مالى از خود به جاى گذارده، براى پدر و مادر و نزدیکان، به طور شایسته وصیت کند؛ این حقّى است بر پرهیزکاران.

[٢٦١]. همان.

[٢٦٢]. ذاریات، آیۀ ٥٣؛ بلد، آیۀ ١٧؛ عصر، آیۀ ٣.

[٢٦٣]. بقره، آیۀ ١٨٢.

[٢٦٤]. بقره، آیات ١٨٠-٢٤٠؛ نساء، آیات ١١-١٢؛ مائده، آیۀ ١٠٦.

[٢٦٥].G... وَ أَوْصانِی‌ بِالصَّلاةِ وَ الزَّکاةِ ما دُمْتُ حَیًّاF؛ مرا تا زنده‌ام، به نماز و زکات امر کرد.

[٢٦٦]. Gوَ وَصَّیْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَیْهِ حُسْنا...F ؛ انسان را دربارۀ پدر و مادرش، به نیکى کردن سفارش کرده‌ایم‌.

[٢٦٧]. بقره، آیۀ ١٨٠.