حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٠ - اعتبارسنجیِ مصادر و اسناد روایات اسلامی آفرینش حوا
در ادامه، به بیان آسیبهای وارد بر هر دسته از احادیث، در ناحیۀ مصادر و اسناد پرداخته میشود.
آسیبشناسیِ مصادر روایات
در زمینۀ آسیبشناسی مصادر، هر دسته از احادیث به صورت مجزا و به تفکیک شیعه و اهلسنت، بررسی خواهد شد.
دستۀ اول
دستۀ اول روایات، بر آفرینش حوا٣ از بخشی از وجود آدم٧ دلالت دارد. بررسیها حاکی از این مسئله است که در شیعه، بهجز یازده روایت که در الکافی، یکی از کتب اربعۀ شیعه[١٢]، یا برخی از کتب شیخ صدوق[١٣] گزارش شدهاند، اکثر روایات از مصادری ضعیف برخوردارند. علل ضعف مصادر روایات را میتوان به این صورت بیان داشت:
١. تأخر زمانی در نقل روایت: بیشک، ظهور روایتی در قرون متأخر و عدم وجود آن در کتب متقدمین، میتواند آسیبی برای آن حدیث تلقی گردد. در زمینۀ روایات این دسته باید گفت:
_ آغازگر نقل شش روایت، بحارالانوار بوده است، بدون آنکه به منبعی دیگر ارجاع داده شود.[١٤]
[١٢]. روایت اول: الکافی، ج٥، ص٤٤٢، ح٩.
روایت دوم: من لایحضره الفقیه، ج٤، ص٣٢٦، ح٥٧٠٢.
روایت سوم: همان، ج٤، ص٣٢٧ و٣٢٨، ح٥٧٠٤.
روایت چهارم: الکافی، ج٥، ص٣٣٧، ح٣.
روایت پنجم: همان، ح٤.
[١٣]. روایت ششم: علل الشرائع، ج٢، ص٤٧٠، ح٣٣.
روایت هفتم: همان، ج١، ص١٦و ١٧، ح١.
روایت هشتم: معانی الأخبار، ص٤٨، ح١.
روایت نهم: علل الشرائع، ج٢، ص٤٩٨، ح١.
روایت دهم: معانی الأخبار، ص٣٠٥، ح١.
روایت یازدهم: الإختصاص، ص:٣٣٩.
[١٤]. روایت دوازدهم: بحارالأنوار الجامعة لدرر الأخبار الأئمة الأطهار:، ج٥٦، ص٩١ و ٩٢، ح١. وی در آغاز سند روایت چنین آورده است: «رأیت فی بعض الکتب المعتبره»، اما مقصود خویش را از منابع معتبر بیان نمیکند و برای خواننده مجهول است.
روایت سیزدهم: همان، ج٥٧، ص٢٦٥ و ٢٦٦، ح٥.
روایت چهاردهم: همان، ج٥٦، ص٥٧، ح١٣.
روایت پانزدهم: همان، ج٥٧، ص٢٦٥، ح٤.
روایت شانزدهم: همان، ج١١، ص١١٣، ح٣٥.
روایت هفدهم: همان، ج١٥، ص٣٣.