حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٩٦ - پیآمدهای حکم وصیت از منظر قرآن و روایات
ممکن است مراد آیه، نهى از انفاق و وصیتهاى غیرمتعادل باشد؛ بدین معنا که: مبادا با داشتن کودکان خردسال و ضعیف، همۀ اموال خود را وقف یا انفاق کنید و پس از مرگ، اولاد خود را در فقر و بدبختى رها سازید.[٣٠٩]
در بعضی روایات، ظلم در وصیت از گناهان کبیره شمرده شده است؛ پیامبر اکرم(ص) میفرمایند: «الضِّرارُ فی الوَصیةِ مِنَ الکَبائرِ»[٣١٠]؛ ضرر رساندن (به وارث) در وصیت، از گناهان کبیره است.
حضرت علی٧ نیز فرمودند: «الْحَیْفُ فِی الْوَصِیَّةِ مِنَ الْکَبَائِرِ»[٣١١]؛ ظلم و حقکشی در وصیت، از گناهان کبیره است. ایشان در جای دیگر، ضرر رساندن به ورثه در وصیت را مانند سرقت مال از آنان دانسته و میفرمایند:
مَا أُبَالِی أَضْرَرْتُ بِوُلْدِی أَوْ سَرَقْتُهُمْ ذَلِکَ الْمَالَ[٣١٢]؛
از نظر من تفاوتی ندارد که (در وصیت) فرزندانم را متضرر کنم یا آن مال را از آنان بدزدم.
بنابراین، انسان مؤمن تلاش میکند وصیتش را آگاهانه و عادلانه تنظیم کند، تا از گناه کبیرۀ «ظلم» در امان بماند.
٨. اصلاح انحراف
هرچند تغییر دادن وصیت حرام است، اگر وصیت سبب فتنه گردد و یا خلاف موازین شرع باشد، تغییر آن اشکال ندارد. قرآن کریم میفرماید:
Gفَمَنْ خافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفاً أَوْ إِثْماً فَأَصْلَحَ بَیْنَهُمْ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحیمF[٣١٣]؛
پس هرکه از انحراف یا گناه وصیتکننده بترسد و به اصلاح میان ورثه بپردازد، گناهى مرتکب نشده است؛ خداوند، آمرزنده و مهربان است.
اسلام به صلاح جامعه، اهتمام بسیاری دارد؛ بنابراین چنانچه وصیت فردی، با گناه و انحراف از حق آمیخته باشد و موجب فتنه و نزاع میان بازماندگان شود، هر کس که
[٣٠٩]. مجمعالبیان، ج٣، ص٢٠.
[٣١٠]. وسائلالشیعه، ج١٩، ص٢٦٨.
[٣١١]. من لایحضره الفقیه، ج٤، ص١٨٤.
[٣١٢]. وسائلالشیعه، ج١٩، ص٢٦٤.
. [٣٠٦] بقره، آیۀ ١٨٢.