اسلام به همۀ ابعاد و مراحل زندگیِ بشر توجه داشته و برای آن دستوراتی ارائه کرده است تا انسان و جامعه در پرتو عمل به آن، به سعادت و کمالِ نهایی دست یابد. در تعالیم دینی به منظور آمادگی برای رویارویی با مرگ، توصیه‌های فراوانی شده که از آن جمله، توصیه به وصیت کردن است. از قانون ارث، تنها بعضى از بستگان بهره‌مند مى‌شوند، در حالى که شاید عدۀ دیگرى از فامیل و بعضى دوستان نزدیک، نیاز مبرمى به کمک‌هاى مالى داشته باشند. دربارۀ وارثان نیز گاه مبلغِ ارث، پاسخ‌گوى نیاز بعضی از آن‌ها نیست. جامعیتِ قوانین اسلام، این خلأها را پر کرده و در کنار قانون ارث، قانون وصیت را قرار داده است که به فرد اجازه مى‌دهد دربارۀ یک‌سوم از اموال خود براى بعد از مرگ خویش تصمیم بگیرد.

«پی‌آمد» به معنای رویدادی است که در نتیجه یا بر اثر عمل یا پدیده‌ای به وجود آید.[٢٤٧] وصیت نیز به عنوان عمل انسان مؤمن، دارای پی‌آمد‌ها و آثاری است. در این مقاله، پی‌آمد‌های حکم وصیت فقهی که به بعد از مرگ مربوط می‌شود، از لحاظ اجتماعی، اخلاقی و اقتصادی بررسی شده است، و مواردی که وصیت در معنای سفارش‌های اخلاقی و توصیه به عقاید حق به کار رفته، مورد بحث نیست، چرا‌که این امور در همه حال مورد توجه انبیا و اولیای الهی بوده و مختصّ زمان مرگ نیست.

روش پژوهش در مقالۀ حاضر، نقلی با رویکرد استخراج و تحلیل آیات قرآنی و
روایات است.

معنای وصیت

«وصیت» از ریشۀ «وَصَیَ» که به معنای وصل و پیوند است، گرفته شده. این لغت، اسم مصدر بوده و جمع آن «وصایا»ست و در فارسی به معنای سفارش، پند و نصیحت آمده است.[٢٤٨]

وصیت در اصطلاح فقهی عبارت است از این‌که انسان، عین مال خود و یا منفعت آن را پس از مرگ، به ملکیت دیگری درآورد و یا این‌که شخصی را به منظور انجام

[٢٤٧]. فرهنگ فارسی امروز، ص‌٢٩٦.

[٢٤٨]. دانشنامه قرآن کریم، ج٢، ص‌٢٣٠٨.