از راه‌های مختلف، از جمله وصیت، پیش از آن‌که به حال محرومان مفید باشد، به نفع ثروت‌مندان است، زیرا تعدیل ثروت، حافظ ثروت است. امیرمؤمنان على‌٧ در یکى از کلمات قصارش، به این حقیقت اشاره فرمود: «حَصِّنُوا أَمْوَالَکُمْ بِالزَّکَاةِ»[٣٢٢]؛ اموال خویش را با دادن زکات حفظ کنید.

٢. اصلاح مجاری اقتصادی

در آیۀ‌ وصیت، به جاى کلمۀ «مال» از واژۀ «خیر» استفاده شده است؛ این
تعبیر نشان مى‌دهد، اسلام ثروتی را که از طریق مشروع به دست آمده باشد و در مسیر منفعت اجتماع به کار گرفته شود، خیر و برکت مى‌داند و بر افکار نادرستِ افرادی که ذاتِ ثروت را بد مى‌دانند، خط بطلان مى‌کشد و از تفکر منحرفى که زهد را با فقر مساوى مى‌داند و سبب رکود جامعۀ اسلامى مى‌شود، بیزار است. آنچه در اسلام مورد انتقاد قرار گرفته، مال حرام یا علاقۀ زیاد به مال است؛ علاوه بر این، تعبیر مورد نظر، اشارۀ لطیفى به لزوم مشروع بودن مال دارد، زیرا اموال نامشروع برای هیچ‌کس خیر نیست، بلکه شرّ و نکبت است[٣٢٣]، و در ابتدا خود فرد موظف است آن را به صاحبانش برگرداند و اگر نتوانست، وصیت کند که به صاحبانش ردّ کنند یا از جانب آن‌ها ردّ مظالم دهند.

پس احکام اقتصادی اسلام، اهتمام ویژه‌ای به سالم‌سازی مجاری اقتصادی و جلوگیری از بروز فسادهای مالی به شکل‌های گوناگون آن دارد.

٣. دفاع از حقّ مالکیت

چنانچه فرد، وصیت‌نامه‌ای بر اساس معروف و به صورت عادلانه و به دور از هر گونه ظلم و گناهی تنظیم کرد، از هر نظر محترم بوده، عمل به آن واجب و تغییر و تبدیلش حرام است. تبدیل، اعم از ترک محض، ترک نسبی و تغییر موضعی است، و کتمان شهادت و منع از وصول مال به کسی که به نفعش وصیت شده، مصداق آن خواهد بود.[٣٢٤] بنابراین، هر گونه تبدیلی در این وصیت، چه از سوی وصی، ولیّ، شاهد، وارث و

[٣٢٢]. نهجالبلاغة، ص‌٤٩٥.

[٣٢٣]. تفسیر نمونه، ج‌١، ص‌٦١٥.

[٣٢٤]. تفسیر تسنیم، ج٩، ص‌٢٤٠.