تصرفات و کارهایی بعد از مرگش مشخص کند.[٢٤٩] وجه مناسبت معنای لغوی با تعریف اصطلاحیِ آن، این است که با وصیت، تصرف در زمان حیات به تصرف بعد از مرگ متصل می‌شود. ابن‌فارس در این رابطه می‌گوید:

الواو و الصاد و الحرف المعتلّ: أصلٌ یدلُّ على وَصلِ شى‌ءٍ بشى‌ء. و الوصِیَّة من هذا القیاس، کأنه کلامٌ‌ ‌یوصی أى یُوصَل.[٢٥٠]

برخی لغت‌شناسان واژۀ «وصیت» و «عهد» را مترادف هم دانسته‌اند. فیّومی می‌گوید: «الْعَهْدُ: الْوَصِیة یُقَالُ (عَهِدَ) إِلَیْهِ (یَعْهَدُ) مِنْ بَابِ تَعِبَ إِذَا أَوْصَاه‌.»[٢٥١]

پیشینۀ پژوهش

واژۀ «وصیت» در قرآن و کلام معصومان‌: به کار رفته است؛ از این رو، محدثان و فقها به این بحث پرداختند. در تفاسیر نیز، ذیل آیات مربوط به وصیت، برخی پی‌آمد‌های حکمِ وصیت آمده است. افزون بر این، مقاله‌ای با عنوان «مؤمن و لزوم وصیت» در ماه‌نامۀ پاسدار اسلام از آیۀ‌الله جوادی‌آملی و مقالۀ دیگری با عنوان «وصیت از نظر اسلام» در نشریۀ راه مردم، از آقای محمد سبحانی‌نیا یافت شد؛ بنابراین، پژوهشی مستقل، جامع و متمرکز دربارۀ پی‌آمد‌ها، ضروری می‌نماید.

کاربرد وصیت در قرآن

این واژه در قرآن کریم به شکل‌های گوناگونی به‌ کار رفته است؛ از جمله: وَصَّی[٢٥٢]، وَصَّاکُم[٢٥٣]، وَصَّینا[٢٥٤]، تَوْصِیَّة[٢٥٥]، أَوْصَانی[٢٥٦]، تُوصُونَ[٢٥٧]، یُوصِی[٢٥٨]، یُوصِیکُم[٢٥٩]، یوصینَ[٢٦٠]،

[٢٤٩]. «الوصیة، تملیکُ عَینٍ، أو مَنفَعَةٍ، أو تَسلیطٌ على تَصرُّفٍ بعدَ الوَفاة»؛ الروضة البهیة، ج٥، ص‌١١.

[٢٥٠]. معجم مقاییس اللغه‌، ج٦، ص١١٦.

[٢٥١]. المصباح المنیر، ج٢، ص‌٤٣٥.

[٢٥٢]. بقره، آیۀ ١٣٢؛ شوری، آیۀ ١٣.

[٢٥٣]. انعام، آیۀ ١٤٤، ١٥١، ١٥٢، ١٥٣.

[٢٥٤]. نساء، آیۀ ١٣١؛ عنکبوت، آیۀ ٨؛ لقمان، ١٤؛ شوری، آیۀ ١٣؛ احقاف، آیۀ ١٥.

[٢٥٥]. یس، آیۀ ٥٠.

[٢٥٦]. مریم، آیۀ ٣١.

[٢٥٧]. نساء، آیۀ ١٢.

[٢٥٨]. نساء، آیۀ ١١.

[٢٥٩]. همان.

[٢٦٠]. نساء، آیۀ ١٢.