حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٢٧ - بررسی مصداق اهلبیت و مفهوم «اراده» در آیۀ تطهیر

آیۀ: Gانما یرید الله...F نازل شد، پیامبر، على، فاطمه، حسن و حسین را صدا کرد و فرمود: «خدایا! اینان خاندان من هستند.»[٤٠٨]

بنابراین، به شهادت احادیث فراوان و هم‌چنین مناشدات[٤٠٩] و افتخار اهل‌بیت: به این آیه و حسرتِ صحابه از مشمول نشدن ذیل آیۀ تطهیر، روشن می‌شود که مصداق عینیِ اهل‌بیت، تنها خمسۀ طیبه: هستند.

٤. جمع بین روایات متعارض

اهل‌سنت در کنار احادیث مزبور، سخنانی از صحابه و تابعان نقل می‌کنند که معارض با روایات پیشین است؛ مانند سخن عکرمه که در بازار فریاد می‌زند: «لَیْسَ الَّذِی تَذْهَبُونَ‌ إِلَیْه‌، انما هَوَ فی أَزْوَاجُ‌ النَّبِی‌ صلى‌الله‌علیه‌وسلم خاصّة.»[٤١٠] هم‌چنین سخن عروه[٤١١]، یا آنچه سعید بن جبیر از قول ابن‌عباس[٤١٢] نقل می‌کند که: «انهَا نَزَلَتْ‌ فِی‌ نِساءَ النَّبِی‌.»

در حالی که اختصاص آیۀ تطهیر به همسران پیامبر٦، با روایات معتبر بسیارى از راویان در تعارض است[٤١٣]؛ علاوه بر این‌که دشمنیِ عروة بن زبیر با آل‌علی، مشهور است و عکرمه هم از نظر عقیده، طرف‌دار خوارج بوده و مورد وثوق نیست و عقاید انحرافیِ او برای همه مَثَل بود.[٤١٤]

نکتۀ قابل تأمل در سخن عکرمه (لیس الذی تذهبون إلیه) این است که نزول آیۀ تطهیر در شأن اصحاب کساء، در میان مسلمانان معروف بود، آن‌چنان که در اخبار و بیاناتِ صحابۀ پیامبر٦ (نظیر ابوسعید خدرى، انس و همسران پیامبر، مانند ام‌سلمه و عایشه)، اختصاص آیۀ تطهیر بر اهل‌بیت: مطرح است؛[٤١٥] که این بر


[٤٠٨]. خصائص‌ أمیرالمؤمنین، ص٤٩.

[٤٠٩]. خصال، ج٢، ص٥٤٩.

[٤١٠]. «آن‌گونه که عقیده دارید، نیست؛ این آیه در شأن همسران پیامبر نازل شده است»؛ الدرالمنثور، ج‌٥، ص‌١٩٨؛ الکشف و البیان، ج٨، ص‌٣٦.

[٤١١]. ر.ک: الدرالمنثور، ج‌٥، ص‌١٩٨.

[٤١٢]. «این آیه دربارۀ همسران پیامبر٦ نازل شده است»؛ تفسیر السمعانی، ج٤، ص٢٨٠.

[٤١٣]. ر.ک: فتح القدیر، ج٤، ص٣٢١.

[٤١٤]. ر.ک. میزان الاعتدال، ج‌٣، ص٩٣؛ سیر اعلام النبلاء، ج٥، ص١٨-٣٣؛ امام‌شناسی، ج٣، ص٢٠٩.

[٤١٥]. ر.ک: تفسیر القرآن (ابن‌ابی‌حاتم)، ج٩، ص٣١٣٣؛ جامع البیان (طبری)، ج٢٢، ص١٣؛ الکشف و البیان (ثعلبی)، ج٨، ص٣٦.