حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٠١ - پیآمدهای حکم وصیت از منظر قرآن و روایات
یا حاکم،
حرام و ممنوع است. احکام شرع در این موضوع، محافظ وصیت فرد تا
اجرایی شدن آن و مدافع حقّ مالکیت کسی که به نفعش
وصیت شده، است. در روایتی
رسول خدا(ص) فرمودند:
مَنْ ضَمِنَ وَصِیَّةَ الْمَیِّتِ ثُمَّ
عَجَزَ عَنْهَا مِنْ غَیْرِ عُذْرٍ لَا یُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَ
لَا عَدْلٌ وَ
لَعَنَهُ کُلُّ مَلَکٍ بَیْنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ وَ یُصْبِحُ وَ
یُمْسِی فِی سَخَطِ اللَّهِ وَ کُلَّمَا قَالَ یَا رَبِّ
نَزَلَتْ عَلَیْهِ اللَّعْنَةُ وَ کَتَبَ اللَّهُ ثَوَابَ حَسَنَاتِهِ کُلَّهُ
لِذَلِکَ الْمَیِّتِ فَإِنْ مَاتَ عَلَى حَالِهِ دَخَلَ النَّارَ[٣٢٥]؛
هرکس ابتدا به عهده بگیرد که وصیتِ شخصى را انجام دهد، ولى سپس بدون عذر آن را رها کند، هیچ عملى از او قبول نمىشود و تمام فرشتگانِ میان آسمان و زمین او را لعنت مىکنند و دائماً در غضب خداوند است و در برابر هر کلمۀ «یا ربّ» که مىگوید، یک لعنت بر او نثار مىشود و پاداش تمام کارهاى قبلىِ او، به پاى وصیتکننده ثبت مىگردد و اگر بمیرد، داخل آتش میشود.
٤. پرداخت دیون مالی
امروزه در نظام کسب و کار، با توجه به رواج خرید چکی و معاملات مدتدار، احتمال اینکه انسانها در روابط تجاری دیونی از یکدیگر بر گردن داشته باشند، وجود دارد. از پیآمدهای اقتصادیِ حکم وصیت در اسلام آن است که امکان پرداخت دیون مالیِ فرد را بعد از مرگ فراهم میکند.
با وجود اینکه مشهور فقهای شیعه، وصیت را مستحب مؤکد میدانند، اما معتقدند اگر انسان دِینی بر گردن داشته باشد که جز از طریق وصیت کردن ادا نخواهد شد، در این صورت وصیت واجب است[٣٢٦] و برای اعلام حقّ خدا یا حقّ مخلوق، وجوب طریقی دارد[٣٢٧]؛ یعنی وصیتکننده به دیگران اعلام میکند که من مدیون هستم تا دین او را بپردازند و به عهد او با مردم وفا کنند. برخی مفسران نیز احتمال دادهاند که تعبیر کردن از حکم وصیت با لفظ وجوب «کُتِبَ» در آیۀ ١٨٠ سورۀ بقره، ناظر به چنین موردی است. البته در صورتی هم که فرد از دیگران طلبکار باشد، وصیت کردن به منظور آگاهی ورثه و رسیدن به حقّشان، واجب است.
[٣٢٥]. مستدرک الوسائل، ج١٤، ص١١٦.
[٣٢٦]. الحدائق الناضرة، ج٣، ص٣٥٢.
[٣٢٧]. تفسیر تسنیم، ج٩، ص٢١٣.