حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٤٦

«حمد» نیز از خداوند درخواست می‌شود تا انسان را به راه مستقیم و حق هدایت کرده و از گم شدن در راه‌های دیگر بازدارد.[٤٦٠]

شیطان سعی دارد تا مسیر حق را تاریک جلوه دهد؛ برای مثال، عدم تفاوت ظاهریِ فردی که نماز می‌خواند و فردی که تارک نماز است را جلوه‌گری کرده و با این وسیله، نماز خواندن را بی‌فایده جلوه می‌دهد. وقتی راهی تاریک شد، مؤمنانِ ضعیف‌الایمان نیز در این راه گم می‌شوند؛ آن‌گاه دنبال روزنه‌ای برای رهایی می‌گردند. این شرایط، مطلوبِ شیطان بوده و از آن بهره می‌گیرد؛ سپس با تشدید انحراف، تاریکیِ دیگری را به شکل نور جلوه می‌دهد و مسیر رشد انسان را به سمت سقوط، دگرگون می‌کند.

شیطان قسم خورده است که بندگان را گمراه و اغوا کند[٤٦١]؛ به همین جهت از آغاز خلقت، گمراهیِ بندگان را شروع و اولین انسان‌های آفریده‌شده را فریب داد.[٤٦٢] خداوند متعال نیز در قرآن کریم، دشمنیِ آشکار شیطان را گوشزد و با بندگان اتمام حجت کرده است[٤٦٣]، اما بسیاری از انسان‌ها با وجود روشن بودن این آیات، در دام فریب شیطان گرفتار می‌شوند:

وَ اتْلُ عَلَیْهِمْ نَبَأَ الَّذِى ءَاتَیْنَاهُ ءَایَاتِنَا فَانسَلَخَ مِنْهَا فَأَتْبَعَهُ الشَّیْطَانُ فَکاَنَ مِنَ الْغَاوِینَ[٤٦٤]؛

و بر آن‌ها بخوان سرگذشتِ آن کس را که آیات خود را به او دادیم، ولی (سرانجام) خود را از آن تهی ساخت و شیطان در پیِ او افتاد و از گمراهان شد.

«غی» به معنای سایه انداختن چیزی بر چیز دیگر است، به گونه‌ای که مسیر درست پوشیده ‌شود.[٤٦٥] «غی» متفاوت از «ضلال» بوده و در واقع مسیر غی، به ضلالت منجر شده و موجب گم کردن طریق است.[٤٦٦]

کسی که به طرف فساد، گستاخانه حرکت کرده و در انجام عمل صالح سست بوده، مسیر ضلالت را پیش گرفته و کسی که می‌بیند به خواهش‌های نفس متمایل شده،


. [٤٤٩] فاتحه، آیۀ ٦.

[٤٦١]. ر.ک: سورۀ ص، آیۀ ٨٣.

[٤٦٢]. ر.ک: بقره، آیۀ ٣٦ و ر.ک: اعراف، آیات ٢٠ و ٢٢.

[٤٦٣]. ر.ک: بقره، آیات ٢٠٨ و ١٦٨؛ انعام، آیۀ ١٤٢؛ یس، آیۀ ٦٠؛ زخرف، آیۀ ٦٢.

[٤٦٤]. اعراف، آیۀ ١٧٥.

[٤٦٥]. ر.ک: معجم مقائیس اللغه، ج٤، ص‌٣٩٩.

[٤٦٦]. ر.ک: مجمع البحرین، ج٤ ص‌٣٢٢.