حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٧ - اعتبارسنجیِ مصادر و اسناد روایات اسلامی آفرینش حوا

روایات ضعیف

عوامل متعددی سبب می‌گردد تا روایتی از حیث سندشناسی ضعیف قلمداد
گردد که در ادامه، آسیب‌هایی که به هر یک از اسناد روایات وارد است، به ترتیب
بیان می‌گردد:

الف) روایات وجاده‌ای: وجاده، یکی از طرق تحمل حدیث است که طالب حدیث، کتاب یا حدیثی به خط یکی از مشایخ حدیث بیابد،[٤٨] اما به دلیل آن‌که مستقیماً از شیخ دریافت نشده است، احتمال وجود اشکال هست.

روایت شمارۀ دوازده، وجاده‌ای و بدون عنوان است[٤٩]؛ بدین معنا که طریق علامه مجلسی برای دست‌یابی به این کتاب، مشخص ‌نیست و همین امر سبب ضعف طریق می‌گردد و دیگر نیازی به بررسی اسناد آن نیست.

ب) روایات بدون سند: سه روایت در میان روایات این دسته، سندی ندارند که در ذیل آورده می‌شوند:

_ روایت شمارۀ سیزده را علامه مجلسی از کتاب العلل بدون سند و ذکر نام معصوم نقل کرده است.

_ روایت شمارۀ هشت در معانی الأخبار، به صورت «حدثنا مشایخنا رضی الله عنهم بأسانید مرفوعة متصلة قد ذکرتها فی کتاب علل الشرایع و الأحکام...» آمده است،
اما به دلیل آن‌که اسناد این روایت مشخص ‌نیست و از معصومان نقل نمی‌گردد، اعتباری ندارد.

_ روایت شمارۀ یازده، بخشی از وصیت لقمان به فرزندش است که به دلیل عدم اتصال به معصوم و نیاوردن سند، ضعیف است.

ج) اسناد مرسل: مرسل به حدیثی گفته می‌شود که یک راوی یا بیشتر، از سند


[٤٨]. علم الحدیث و درایة الحدیث، ص‌١٣٨.

[٤٩]. «أَقُولُ رَأَیتُ فِی بَعْضِ الْکتُبِ الْمُعْتَبَرَةِ رَوَى فَضْلُ‌اللهِ بْنُ عَلِی بْنِ عُبَیدِاللهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عبد‌الله بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَیدِاللهِ بْنِ الْحُسَینِ بْنِ عَلِی بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِی بْنِ أَبِی‌طَالِبٍ تَوَلَّاهُ اللهُ فِی الدَّارَینِ بِالْحُسْنَى عَنْ أَبِی‌عبد‌الله جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْعَبَّاسِ الدُّورْیسْتِی عَنْ أَبِی مُحَمَّدٍ جَعْفَرِ بْنِ‌ أَحْمَدَ بْنِ عَلِی الْمُونِسِی الْقُمِّی عَنْ عَلِی بْنِ بِلَالٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ یوسُفَ عَنْ حَبِیبِ الْخَیرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَینِ الصَّائِغِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ مُعَلَّى بْنِ خُنَیسٍ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ:...»؛ بحارالأنوار الجامعة لدرر الأخبار الأئمة الأطهار:، ج‌٥٦، ص‌٩١ و٩‌٢، ح‌١.