حساب، نظم و برنامۀ مشخص است.[٣١٦] حضرت علی‌٧ به انسان‌ها نیز توصیه کرده است که تقوای الهی را پیشه سازید و به امور خود نظم بدهید: «أُوصِیکُمَا وَ جَمِیعَ وُلْدِی وَ أَهْلِی وَ مَنْ بَلَغَهُ کِتَابِی بِتَقْوَى اللهِ وَ نَظْمِ‌ أَمْرِکُمْ‌.»[٣١٧]

انسان که جزئی از این عالم است، برای این‌که در زندگی‌اش اختلال ایجاد
نشود، باید در امور خویش نظم و برنامه داشته باشد. وصیت به انسان کمک می‌کند
که امور فردی و روابط اجتماعی خویش را حتی بعد از مرگ منظم کرده و سر و
سامان دهد، زیرا وصیت نوعی تدبیر برای به اتمام رساندن کارهای نیمه‌تمام
است. کسانی که وصیت‌نامه دارند، معمولاً در امور خویش اهل حساب و نظم و
دقت هستند.

پی‌آمد‌های اقتصادی

یکى از مشکلات بزرگ اجتماعى، فاصلۀ طبقاتى است؛ به این معنا که فقر، بیچارگى و تهی‌دستى در سویی و تراکم اموال در سوی دیگر قرار گیرد. بدیهى است، جامعه‌اى این‌چنین، قابل دوام نبوده و به سعادت واقعى نخواهد رسید. یکى از اهداف اسلام، از بین بردن اختلافات طبقاتیِ غیرعادلانه‌ است و براى رسیدن به این هدف، برنامۀ وسیعى در نظر گرفته شده است. تحریم رباخوارى به طور مطلق، وجوب پرداخت مالیات‌هاى اسلامى از قبیل زکات و خمس، تشویق به انفاق از طریق وقف و قرض‌الحسنه و کمک‌هاى مختلف مالى از جمله وصیت برای نیازمندان، قسمتى از این برنامه را تشکیل مى‌دهد.

١. تناسب حکم وصیت با جهت‌گیری کلّی در اقتصاد اسلامی

در آیات و روایات سفارش شده است که در تقسیم ارث، علاوه بر افرادى که سهم مشخصی دارند، به فکر فقرا، محرومان و یتیمان فامیل نیز باشید و آن‌ها را نیز بهره‌مند سازید.[٣١٨] افزون بر این، اسلام سفارش می‌کند که اگر در میان فامیل، نیازمندانی هستند که از ارث محرومند و یا سهم آنان از ارث اندک است، با وصیت، در توسعۀ سهام آنان

. [٣٠٩] ر.ک: یونس، آیۀ ٥؛ اسراء، آیۀ ١٢.

[٣١٧]. نهجالبلاغة، ص‌٤٢٢.

[٣١٨]. نساء، آیۀ ٨.