حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٩١ - پیآمدهای حکم وصیت از منظر قرآن و روایات
ممکن است برخی گمان کنند وصیت کردن، فال بد زدن و جلو انداختن مرگ است، ولی این گمانی خرافی بوده و ریشۀ دینی ندارد، بلکه وصیت نوعی دوراندیشی و واقعبینیِ غیر قابل انکار است و اگر مایۀ طول عمر نباشد، هرگز مایۀ کوتاهیِ عمر نخواهد بود.
٢. تقویت روحیۀ احسان و نیکوکاری
قرآن کریم، انفاق را از ویژگیهای
پرهیزکاران برمیشمرد و انسانها را به آن
تشویق میکند:
Gیا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْناکُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَ یَوْمٌ لا بَیْعٌ فیهِ وَ لا خُلَّةٌ وَ لا شَفاعَةٌ وَ الْکافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَF[٢٩٤]؛
اى کسانى که ایمان آوردهاید! از آنچه به شما روزى کردهایم، انفاق کنید، پیش از آنکه روزى بیاید که در آن نه خرید و فروشى است و نه دوستى و نه شفاعتى؛ و کافرانند که ستمکارند.
جملۀ: «مِمَّا رَزَقْناکُمْ» مفهوم
وسیعی دارد و تمام مواهب مادی و معنوی را
در بر گرفته و انفاقهای مالی واجب و مستحب را شامل میشود.
وصیت نیز نوعی
از انفاقهای مالی مستحب است؛ چنانچه امام علی٧ کسی را که وصیتی
عادلانه کرده باشد، مانند کسی میداند که مال مورد وصیت را در
زمان حیات خود صدقه داده باشد:
مَنْ أَوْصَى فَلَمْ یَحِفْ وَ لَمْ یُضَارَّ کَانَ کَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فِی حَیَاتِه[٢٩٥]؛
هر کس وصیت کند و در وصیت خود ستم نکند و به وارث زیان وارد نکند، مانند کسی است که آن مالِ مورد وصیت را در زمان حیات خود صدقه داده باشد.
بنابراین، توصیۀ اسلام دربارۀ وصیت کردنِ بخشی از اموال برای پدر و مادر، خویشان نیازمند و صرف در امور خیر، به نوعی تشویق به انفاق بوده و سبب تقرب به خدا و تقویت روحیۀ احسان و نیکوکاری در افراد خواهد بود؛ انسان از حجاب خودخواهی به معرفت نوعدوستی و در نظر گرفتن نیازمندان رهنمون میشود.
[٢٩٤]. بقره، آیۀ ٢٥٤.
. [٢٨٨] وسائل الشیعه، ج٢، ص٤٤٧.