که بتواند از طریق وصیت به بازماندگان، عهد‌ها و عقدهای ناتمام خویش
را به پایان رساند، دیون خود را به دیگران بپردازد و امانت‌های مردم را به
صاحبانش برگرداند.

٦. استحکام پیوندهای خانوادگی

قرآن کریم در آیات: ٢٧ سورۀ بقره، ١ سورۀ نساء و ٢١ سورۀ رعد، بر استحکام پیوند خویشاوندی تأکید کرده، صلۀ رحم را از جمله حقوق خویشاوندی برشمرده که افراد، موظف به مراعات آن هستند و از قطع رحم و بریدن رابطه از خویشان و بستگان، به‌ شدت نهى کرده است. اسلام براى عظمت بخشیدن به جامعۀ اسلامی، به افرادی که اعضای یک خانواده‌اند توصیه می‌کند روابط خویش را با هم حفظ و یکدیگر را
یاری کنند. این مسئله آن‌قدر اهمیت دارد که امام باقر‌٧ به فرد مسلمان سفارش می‌کنند که حتی در وصیتش، خویشاوندان خود را در نظر بگیرد و پس از مرگ نیز آنان را یاری کند و هشدار می‌دهند که چنانچه دربارۀ آن‌ها وصیتی نکند، عمل خود را به معصیتی ختم کرده است، زیرا با فرمان خدا در آیۀ: G کُتِبَ عَلَیْکُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَکُمُ الْمَوْتُ إِن تَرَکَ خَیراً الْوَصِیَّةُ لِلْوَالِدَیْنِ وَ الْأَقْرَبِین...F مخالفت کرده است! امام باقر‌٧ در این باره می‌فرمایند:

مَنْ‌ لَمْ‌یُوصِ‌ عِنْدَ مَوْتِهِ لِذَوِی قَرَابَةٍ مِمَّنْ لَا یَرِثُه فَقَدْ خَتَمَ عَمَلَهُ بِمَعْصِیَة[٢٨٥]؛

هر کس در هنگام مرگ خود، برای خویشاوندانش که از او ارث نمی‌برند، وصیتی نکند، عملِ خود را به معصیتی ختم کرده است.

البته در صورتی که حقوق واجبی از نزدیکان بر گردن فرد نباشد، این هشدار جنبۀ ارشادی داشته و ترک وصیت برای آن‌ها، به منزلۀ کامل نبودن ایمان فرد متوفا خواهد بود.[٢٨٦] اهل‌بیت: حتی دربارۀ خویشاوندانی که رابطۀ خوبی با آنان نداشتند، وصیت می‌کردند و مبلغی را برای آن‌ها در نظر می‌گرفتند تا رشتۀ گسستۀ محبت را دوباره برقرار سازند. در روایت است که امام صادق‌٧ در آستانۀ رحلت از دنیا، دستور دادند
تا به بستگانى که به ایشان جسارت کرده بودند، هدیه‌اى بدهند. وقتى حضرت

[٢٨٥]. روضة الواعظین، ج٢، ص‌٤٨٢.

[٢٨٦]. تفسیر تسنیم، ج٢٤، ص‌٢٣٠.