حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٤ - اعتبارسنجیِ مصادر و اسناد روایات اسلامی آفرینش حوا

آسیب‌شناسیِ اسناد

گام بعدی در شناخت آسیب‌های وارد بر احادیث، سندشناسی است. در این بخش نیز احادیث هر دسته به تفکیک شیعه و اهل‌سنت و هم‌چنین بر اساس ملاک‌های عالمان هر فرقه، مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

دستۀ اول

غالب اسناد احادیث شیعه در این موضوع، به دلایلی که در ادامه به آن‌ اشاره خواهد شد، ضعیفند. با توجه به این‌که برخی روایات دارای چندین سند بوده و تمامی آن‌ها بررسی و ارزیابی شده‌اند، ممکن است یک روایت در چند بخش آورده شده باشد.

روایات صحیح

در میان روایات شیعه، هفت حدیث زیر دارای اسناد صحیحند:

_ سند روایت شمارۀ اول، صحیح بوده[٣٢] و به صورت زیر است:

_ روایت سوم، سه سند دارد و سندی که شیخ صدوق در من لایحضره الفقیه آورده است[٣٣]، با استفاده از «مشیخه»[٣٤] به صورت زیر کامل می‌شود. این سند صحیح است:

_ سندی که در علل‌الشرایع برای روایت هفتم آمده[٣٥] نیز صحیح است. در زمینۀ این


[٣٢]. «مُحَمَّدُ بْنُ یحْیى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِی بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ جَمِیعاً عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ بُرَیدٍ الْعِجْلِی قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا‌جَعْفَرٍ٧...»؛ الکافی، ج‌٥، ص‌٤٤٢، ح‌٩.

[٣٣]. «رَوَى عَاصِمُ بْنُ حُمَیْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَیْسٍ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ٧ قَالَ...»؛ من لایحضره الفقیه، ج‌٤، ص٣٢٧ و٣٢٨، ح‌٥٧٠٤:

[٣٤]. همان، ج٤، ص‌٤٧٧.

[٣٥]. «حَدَّثَنَا عَلِی بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ رَضِی اللهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنِی مُحَمَّدُ بْنُ أَبِی عبد‌الله الْکوفِی عَنْ مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ النَّخَعِی عَنْ عَمِّهِ الْحُسَینِ بْنِ یزِیدَ النَّوْفَلِی عَنْ عَلِی بْنِ أَبِی حَمْزَةَ عَنْ أَبِی بَصِیرٍ عَنْ أَبِی عبد‌الله٧ قَالَ...»؛ علل الشرائع، ج‌١، ص‌١٦، ح‌١.