حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٢٩ - بررسی مصداق اهلبیت و مفهوم «اراده» در آیۀ تطهیر

بر این اساس، همان‌گونه که شوکانی بیان می‌کند، دلیل و مدرک صحیح داریم که این آیه در شأن علی، فاطمه و حسنین: نازل شده است[٤١٩]؛ لذا روایات دیگر، توانِ تعارض با آن‌ها را ندارند. یکی از مؤیدات این برداشت، مناشدات اهل‌بیت: دربارۀ این آیه است که ایشان آیۀ تطهیر را منقبتی برای خود می‌دانستند، در حالی که هیچ‌کدام از همسران پیامبر٦ با چشم افتخار به آیۀ تطهیر نمی‌نگریست.

٥. شبهۀ وحدت سیاق

بافت و سیاق آیات، یکی از قرائن متصله در فهم کلام خداوند است. یکى از شبهاتى که دربارۀ آیه تطهیر نیز مطرح است، مسئله رعایت وحدت سیاقِ آیاتی است که آیۀ تطهیر را در بر گرفته‌اند؛ قرطبی در این باره می‌گوید:

آیه دلالت دارد که همسران پیامبر، جزء اهل‌بیت به حساب می‌آیند، زیرا آیه
دربارۀ آن‌هاست و مخاطبِ آیه ایشان هستند، که این سخن از سیاق
برداشت می‌شود.[٤٢٠]

ابن‌کثیر نیز معتقد است، مطابق نصّ آیه، همسران پیامبر٦ داخل در اهل‌بیتند، زیرا آنان سبب نزول این آیه‌اند و سبب نزول، داخل در نزول آیه است.[٤٢١]

بیضاوی هم چشم خود را روی بسیاری از روایات بسته و اختصاصِ آیه به اهل‌بیت را نظر شیعه قلمداد کرده و در نقد آن گفته است: «تخصیص آیه به اصحاب‌ کساء، مناسبِ قبل و بعد آیه نیست و حدیث در این باب اشاره دارد که ایشان هم از اهل‌بیتند، نه این‌که دیگران نیستند.»[٤٢٢]

حال آن‌که سیاق، از قرائن لفظی و متصل به شمار می‌رود و وحدت سیاق در کلامی که از جمله‌های متعدد تشکیل شده است، آن‌گاه تحقق می‌یابد که جمله‌های مزبور از نظر ظاهری، به‌هم‌پیوسته و از نظر موضوع نیز وحدت داشته باشند. هرگاه موضوع واحد، ولی جمله‌های مربوط به آن به صورت جداگانه باشند، قرینۀ‌ لفظی منفصل است، اما هرگاه جمله‌های متعدد درباره موضوع‌های مختلف به کار رفته باشد، اصولاً


[٤١٩]. إرشاد الفحول، ص٨٣.

[٤٢٠]. الجامع لأحکام، ج‌١٤، ص١٨٣.

[٤٢١]. تفسیر القرآن (ابن‌کثیر)، ج‌٦، ص٣٦٤.

[٤٢٢]. انوارالتنزیل، ج‌٤، ص‌٢٣.