نگرفتن و ساخته‌نشدن ، در ده مثلا پشت یک گاو و یا در زراعت خاک می‌شود . بوعلی‌سیناها به دنیا می‌آیند ولی الفبا را هم یاد نمی‌گیرند و بعد با چه‌ وضعی تا آخر عمر زندگی می‌کنند و حتی خودشان هم خودشان را نمی‌شناسند و از دنیا می‌روند . یک ملت اگر بخواهد زندگی کند نیاز به انواع سرمایه‌ها دارد که یکی از آنها سرمایه‌های اقتصادی است . ولی کدام سرمایه از همه سرمایه‌ها بالاتر است ؟ سرمایه انسانی . هر انسان برای خودش یک معدنی است و به اندازه‌ معدن فیروزه و طلا ارزش دارد . اگر ملتی این رمز به دستش آمده باشد ، این معما را حل کرده باشد ، این توانایی و توفیق را پیدا کرده باشد که‌ بتواند از انسانهایش استفاده کند و آنها را بسازد ، گرچه آن ملت هیچ‌ چیز نداشته باشد ، ولی همه چیز دارد . الان بعضی از این کشورهای اروپایی‌ این‌طور هستند . مثلا انگلستان یک کشور تهی و خالی است که نمکش را هم‌ باید از خارج بیاورند ، همه چیز را باید از بیرون وارد کنند ، ولی به‌ ارزش یک چیز پی‌برده است ، به ارزش ساختن افراد خودش ، این معدنهای‌ انسانی را خوب کشف کرده‌اند . وقتی این معدنها را استخراج و آماده‌ می‌کنند دیگر باک ندارند که هیچ چیز ندارند و همه چیز باید از بیرون‌ بیاید . می‌گویند ما آدم داریم ، آدم که داریم همه چیز داریم ولی اگر آدم‌ نداشته باشیم هیچ چیز نداریم . مساله‌ای اولین بار در کلام امیرالمومنین علی علیه السلام مطرح شده است‌ که مقایسه می‌کنند میان ارزش مال و ارزش علم که آیا علم باارزش‌تر است‌ یا مال ؟ البته باید بگوییم علم باارزش‌تر است ، ولی هیچ فکر کرده‌اید چرا علم باارزش‌تر است ؟ چون علم یعنی انسان ، یعنی عاملی که انسان را می‌سازد . ثروت عاملی است غیرانسانی از نوع جماد ، نبات و یا حیوان . نفت یک ثروت است ولی جماد است . اینکه آیا علم بهتر است یا مال ،