با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٥٧ - منزلگاههاى راه كوفه به دمشق

١- راه سلطانى: اين راه را ميرزاى نورى نوشته [١] و معتقد است كه باقيمانده كاروان حسين از كوفه تا شام، اين راه را پيموده‌اند. به همين دليل از نظر وى بسيار بعيد است كه باقيمانده كاروان، قبر امام حسين (ع) را در نخستين اربعين و در سال ٦١ زيارت كرده باشند.

به دليل طولانى بودن و فراوان بودن منزلگاهها كسى كه سريع حركت كند و بى توجه به همگان در هيچ منزلگاهى توقف نكند دست كم ده روز وقت مى‌گيرد. اگر حركت كاروان حسينى از اين مسير و رويدادهاى پيش آمده را بپذيريم، به قول برخى از پژوهشگران دست كم يك سال به طول مى‌انجامد. [٢]

منزلگاههاى واقع در اين مسير به نوشته فرهاد ميرزا، صاحب كتاب «قمقام زخّار» به قرار ذيل است؛ حرّان، حصاصه، تكريت، وادى النخله، برصاباد، موصل، عين الورده، قنسرين، معرّة النعمان، كفر طاب، شيزر، حماة، حمص، بعلبك [٣]

نام منزلگاههاى اين راه در مقتل ابو مخنف نيز با اختلاف در ترتيب و كمى تفاوت نقل شده است. [٤]

تأمل در نقشه‌هاى جغرافيايى ترتيب ياد شده را تأييد نمى‌كند. شيخ عباس قمى مى‌نويسد: «بدان كه ترتيب منزلگاههايى كه در هر نوبت در آنها خوابيدند يا از آنها گذر كردند نامعلوم است و دركتابهاى معتبر ذكر نگرديده است. حتى در بسيارى از آنها چگونگى مسافرت اهل بيت به سوى شام نيامده است ...» [٥]

٢- راه مستقيم (راه عرب عقيل): به دليل مستقيم بودن اين راه مى‌شده آن را ظرف يك هفته پيمود. از كسانى كه معتقدند اهل بيت از اين راه رفته‌اند سيد محسن امين در فرهنگ بزرگ «اعيان الشيعه» است، آنجا كه مى‌گويد: «... مشهور آن است كه آنان در روز بيستم صفر به كربلا رسيدند؛ و از آن جمله زيارت اربعينى است كه از ائمه اهل بيت براى حسين (ع) نقل شده است».

[١]. لؤلؤ و مرجان، ص ١٥٠.

[٢] . ر. ك. تحقيق حول زيادة الاربعين، قاضى طباطبايى، ص ١٩٣.

[٣] . قمقام زخّار، فرهاد ميرزا (متوفاى ١٣٠٥ ه)، ج ٢، ص ٥٤٨.

[٤] . مقتل منسوب به ابو مخنف، ص ١٨٠.

[٥] . نفس المهموم، ص ٤٢٥.