الهيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١٢٧ - (٤٥) پيدا كردن آنكه اين جسمهاى بسيط تركيب پذيرنده را طبعى بايد كه بجنباند، و جنبش ايشان راست بايد كه بود

بريدن، و آن مقدار است و او را نيمه است‌ [١] و الّا ميان‌ [٢] آغاز و نيمه شايست‌ [٣] جنبشى‌ [٤] معلوم نبودى و ميان‌ [٥] آغاز و آخر شايست‌ [٦] جنبشى‌ [٧] دو چندان كه دو چندانيش نه از جهت جنبشى است، كه جنبش بخود از باب كمّيّت نيست، كه جنبش را كه گويند چند است بسبب جايگاه گويند يا بسبب‌ [٨] آنچه ميان آغاز و آخر است.

مثال نخستين چنانكه گويند «رفتن فرسنگى‌ [٩]»، و مثال دوّم آنكه گويند [١٠] «رفتن ساعتى»، و رفتن از آنجا كه رفتن است بى‌اين دو مقدار تقدير و اندازه نپذيرد. پس جنبش را دو [١١] مقدار است بيرون از وى:

يكى مقدار راه و حديث ما اندر آن نيست، زيرا كه شايد كه ميان اين آغاز كه ما گفتيم و ميان اين آخر بجنبش تيز راهى برند و بجنبش گران كمتر تا راه مختلف بود، و اين مقدار كه ميان آغاز و آخر است يكى بود. پس آن مقدارى ديگر است مر جنبش را و او را زمان گويند [١٢].

و اگر كسى را شك افتد و پندارد [١٣] كه اين مقدار جنبنده‌ [١٤] است بايد كه دو جنبنده‌ [١٥] مختلف يكى كه و يكى مه اندر اين مقدار هرگز متّفق نبوند. و اگر كسى را شك افتد و گويد كه اين مقدار تيزى و گرانى است، بايد كه هر چه اندر تيزى متّفق بوند در اين مقدار متّفق بوند [١٦].

[١] مك ٢ (در اصل):- و او را نيمه است (مصحح در حاشيه افزوده).

[٢] مك ٢:- ميان.

[٣] طم: سالست (!).

[٦] طم: سالست (!).

[٤] مك ٢، طم: جنبش.

[٧] مك ٢، طم: جنبش.

[٥] مك ٢:

و بميان آن.

[٨] مل: بايست.

[٩] مك ٢: فرسنگى رفتن.

[١٠] مك ٢:- گويند.

[١١] مك ٢:- دو.

[١٢] مك ٢: خوانيم.

[١٣] مك ٢:

و نه پندارد.

[١٤] مج: جنبيده.

[١٥] مج: جنبيده.

[١٦] طم: بود.