الهيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١١٩ - (٤٢) پيدا كردن حال اجسام كه چون پيوندند چگونه شايد بوند؟

گويد كه ايشان چنان بايستى كه چيزى ديگر بودندى‌ [١] از قسم پيشين، آنگه چنان بود كه گويد بايستى‌ [٢] آتش نه آتش بودى و زحل نه زحل بودى، و اين قسم خود نبودى.

و امّا قسم سوم‌ [٣] آن بود [٤] كه بدى و شرّ اندر وى غالب بود.

بايد كه ما اندر حال اين سه قسم بنگريم كه اگر هست بودن ببايد [٥]، از كدام بايد؟

(٤٢) پيدا كردن حال‌ [٦] اجسام كه چون پيوندند [٧] چگونه شايد [٨] بوند؟

جسم چون موجود بود يا جسمى بود كه يك گونه و يك طبع دارد، و اين را بسيط خوانند، يا جسمى بود نه‌ [٩] بيك طبع و ليكن‌ [١٠] مركّب از جسمها يا طبعهاى‌ [١١] بسيار، تا از تركيب ايشان فايده‌اى‌ [١٢] آيد كه اندر بسايط نبود، چنانكه حبر [١] [١٣] كه اندر [١٤] تركيب وى‌

[١] بكسر اول، سياهى دوات (منتهى الارب).

[١] طم: نبودندى.

[٢] مل:+ كه.

[٣] مج: سؤم؛ مك ١، تم، طم، مل: سيوم؛ مك ٢: سيم.

[٤] مك ٢:- آن بود.

[٥] مج، مك ٢: بيابد؛ مل، عس: نبايد.

[٦] مل:+ آن.

[٧] طم: ببوند.

[٨] مك ٢، طم، مل:+ كه.

الهيات دانشنامه علائى متن ١١٩ (٤٢) پيدا كردن حال اجسام كه چون پيوندند چگونه شايد بوند؟ ..... ص : ١١٩

[٩] طم:- نه.

[١٠] مج، مك ١، چخ: و لكن.

[١١] طم:

طبيعتهاى.

[١٢] چخ: فائده‌اى.

[١٣] مج، مك ١، چيز؛ س: جبر؛ عس:

خير؛ چه: جزء.

[١٤] طم: كه از.