توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٥ - صنعت مشاكله

تعبير شده و بدين ترتيب صنعت مشاكله بكار رفته است چه آن‌كه تقديرا ايمان در صحبت و همراهى [صبغة النصارى‌] واقع شده و قرينه براى اعمال اين صنعت همين قرينه حاليّه‌اى است كه سبب نزول آيه شريفه است يعنى فروبردن نصارى اولاد و فرزندان خود را در آب زردرنگ اگرچه اينمعنا در لفظ ذكر نشده است.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: و هى ذكر الشّئ بلفظ غيره: مانند ذكر نمودن خياطت بواسطه لفظ [طبخ‌].

قوله: من غير رويّه: يعنى بدون فكر.

قوله: و جعله من اقترح الشّئ ابتدعه غير مناسب الخ: كلمه [جعله‌] مبتداء و غير [مناسب‌] خيرش بوده و [ابتدعه‌] يعنى حصله و اوجده.

مؤلّف گويد:

وجه عدم تناسب اينمعنا در بيت آنستكه [اقترح‌] بمعناى [ابتداع‌] و [ايجاد] با عبارت [نجد لك طبخه‌] كه بمعناى خوب طبخ ميكنيم براى تو شئ مورد سئوال را مى‌باشد منافات دارد زيرا معناى [اقترح شيئا] اينستكه ايجاد كن چيزى از طعامهاى پخته شده را و پرواضح استكه اينمعنا با معناى عبارت بعد كه [خوب طبخ ميكنيم براى تو آنچيز را] منافات دارد چه آنكه لازمه رديف قرار دادن اينمعنا اينستكه شخص ايجاد كند غذاى پخته شده را براى اينكه آنرا مطبوخ نمايد و اين تحصيل حاصل است.

قوله: قولوا آمنّا باللّه الخ‌ : آيه (١٣٨) از سوره بقره.

قوله: لانّه فعله: يعنى [صبغه‌] بر وزن [فعله‌] بكسر فاء و سكون عين مى‌باشد.

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني ؛ ج‌٦ ؛ ص٤٦