توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧٤ - صنعت لزوم ما لا يلزم

قبل حرف الرّوى او ما فى معناه.

موافق ميگردد.

شارح گويد:

كسيكه چنين گمانى نموده و براساس آن مقاله مذكور را اراده كرده معنائى نميتوان براى گفته‌اش در نظر گرفت زيرا وى مراد و مقصود مصنّف را متوجّه نشده چه آنكه مقصود مصنّف از سجع فاصله نبوده بلكه منظور از لزوم ما لا يلزم در فواصل و قوافى اينستكه در نظم قبل از اختتام كلام چيزى را بياورند كه قوافى و فواصل به آن نيازمند نباشند، پس روشن و واضح شد كه مراد از سجع فاصله نيست.

سپس شارح مى‌افزايد:

مخفى نماند مراد مصنّف از اينكه گفته است:

و هو ان يجى قبل حرف الرّوى ما ليس بلازم فى السّجع.

اينستكه معناى مذكور در دو بيت يا بيشتر يا در دو فاصله و بيشتر از آن صورت گيرد و الّا اگر مقصود غير از اين باشد بايد بگوئيم:

تعريف مزبور مانع از اغيار نيست زيرا شامل هربيتى به طور عليحده ميشود يعنى در هربيت يا فاصله‌اى پيش از حرف روى يا آنچه در معناى آنست چيزى كه در سجع لازم نيست مى‌آيد مانند آنچه در قول امرء القيس آمده: