توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩١ - ذكر دو معناى ديگر براى تقسيم

بالسّماحه حتّى انتزع منه بحرا فى السماحة ( و منها) ما يكون بدخول باء المعية فى المنتزع‌ ( نحو قوله: شوهاء) اى فرس قبيح المنظر لسعة اشداقها او لما اصابها من شدائد الحرب‌ ( تعدّوا) اى تسرع‌ ( بى الى صارخ الوغى*) اى مستغيث فى الحرب‌ ( بمستلئم) اى لابس لامة و هى الدرع و الباء للملابسة و المصاحبة ( مثل الفنيق) هو الفحل المكرم‌ ( المرحّل**) من رحل البعير اشخصه من مكانه و ارسله اى تعدو بى و معى من نفسى مستعدا للحرب بالغ فى استعداده للحرب حتى انتزع منه مستعدا آخر ( و منها) اى ما يكون بدخول فى فى المنتزع منه‌ ( نحو قوله تعالى: لهم فيها دار الخلد اى فى جهنّم و هى دار الخلد ) لكنّه انتزع منه دارا آخرى و جعلها معدة فى جهنّم لاجل الكفّار تهويلا لامرها و مبالغه فى اتّصافها بالشّدة.

ترجمه‌

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني ؛ ج‌٦ ؛ ص٩١

نّف گويد:

و از جمله وجوه معنوى صنعت تجريد ميباشد و آن عبارت است از اين‌كه موصوف بصفتى را در نظر گرفته و سپس از آن امرى را كه از حيث اتّصافش بصفت مذكور همانند آن است انتزاع مى‌كنند و اين انتزاع بمنظور مبالغه صورت مى‌گيرد چه آنكه صفت در موصوف مذكور كه منتزع منه است به حدّ كمال ميباشد.

تجريد داراى اقسامى است كه ذيلا بيان ميشوند:

از جمله: مثال ذيل كه در السنه اهل لسان دارج و رائج است:

لى من فلان صديق حميم.

تقدير اينمثال: بلغ فلان من الصّداقة حدّا صحّ معه ان‌