توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٩ - اقسام سجع

الفاصلتين الخ ميباشد.

و لذا ذكره السّكاكى الخ: كلمه [لذا] يعنى:

و لاجل كون السجع عند السّكاكى نفس اللفظ المتساوى لا المعنى المصدرى‌

قوله: بلفظ الجمع: چه آنكه كلمه [سجع‌] تنها زمانى جمع آورده شده و مى‌گويند: اسجاع كه بمعناى نفس لفظ باشد ولى اگر از آن معناى مصدرى مراد باشد پيوسته بصيغه مفرد ذكر مى‌گردد.

قوله: و قال انّها فى النثر: ضمير در [قال‌] به سكّاكى و در [انّها] به اسجاع عود مى‌كند.

قوله: و ذلك لانّ القافية الخ: اين عبارت شرح و توضيح اينمعنا است كه چطور سجع از نظر سكّاكى نفس لفظ متساوى مى‌باشد.

قوله: على تفصيل المذاهب: يعنى على اختلاف المذاهب‌

قوله: ما لكم لا ترجون للّه وقارا الخ‌ : آيات (١٣) و (١٤) از سوره نوح.

قوله: فيها سرر مرفوعة الخ‌ : آيه (١٤) از سوره غاشيه.

قوله: و المرسلات عرفا الخ‌ : آيه (١) و (٢) از سوره مرسلات.

متن‌

و قيل و احسن السجع ما تساوت قرائنه نحو:

فى سدر مخضود و طلح منضود و ظلّ ممدود .

ثم ما طالت قرينته الثانية نحو:

و النّجم اذا هوى ما ضلّ صاحبكم و ما غوى‌ .

او الثالثة نحو:

خذوه فغلّوه ثمّ الجحيم صلّوه‌ .